Ya Deyyan Esması Anlamı

Ya Deyyan: Adaletin ve Nihai Hesabın Sahibi

Hayat bazen hiç de adil görünmeyebilir. İyilik yapanın karşılık görmediği, haksızlık yapanın ise elini kolunu sallayarak gezdiği günlere hepimiz şahit olduk. İşte tam da böyle anlarda Müslümanların yürekten sarıldığı güçlü bir zikir vardır: “Ya Deyyan”. Bu isim, sadece bir söz değil; adaletin, karşılığın ve nihai hükmün Allah’a ait olduğunu hatırlatan derin bir çağrıdır. Peki “Ya Deyyan” ne demektir, nereden gelir ve kalplere nasıl bir huzur verir? Gelin, bu ismin anlamını birlikte keşfedelim.

“Deyyan” Ne Demek?

“Deyyan” kelimesi Arapça kökenlidir ve birkaç önemli anlam taşır:

• Karşılık veren: İyiliği de kötülüğü de karşılıksız bırakmaz.
• Hükmeden: Her şeyin hesabını en adil şekilde görendir.
• Borçlandıran ve hakkı gözeten: Varlıkların hepsi O’na borçludur; hüküm ve itaat O’nundur.

Kısacası “Ya Deyyan” dediğimizde:
“Ey adaletin sahibi, ey  hesap Günü’nün tek hakimi, ey hiçbir ameli karşılıksız bırakmayan Rabbim!” diye seslenmiş oluruz.

Hadislerde “Deyyan” İsmi

Bu ismin önemi sadece dil kökeninden gelmemektedir. İslami kaynaklarda Allah’ın bu ismiyle ilgili güçlü rivayetler bulunduğu için Müslümanlar arasında özel bir değer görmektedir. Kaynaklarda bu isim, Allah’ın mutlak ve son adaleti vurgusuyla öne çıkar.

Bir rivayette, “Ben Melik-i Deyyân’ım. Dünyada kim kime ne zulmetmişse, kıyamet günü onun hesabını sorarım.” şeklinde bir ifade aktarılır. Buradaki temel vurgu, Allah’ın bir “intikam” duygusuna ihtiyaç duyması değil, zulmün asla karşılıksız kalmayacağını ve her hakkın mutlaka sahibine iade edileceğini beyan eden mutlak adaletidir. “Deyyan“, bu adaletin ta kendisi olan, kullar arasındaki her türlü hukuku nihai olarak yerine getiren Hükümdar demektir.

Aynı zamanda bu isim, “Herkesin karşılığını veren Hükümdar” anlamına da gelir. Bu da “Deyyan” isminin sadece zulmü değil, yapılan en küçük bir iyiliği bile eksiksiz bir şekilde ödüllendiren bir adalet anlayışını ifade ettiğini gösterir.

Başka bir nakilde ise kıyamet günü Allah’ın “Ben Melikim, ben Deyyanım. Kıyamet gününde haksızlık yapmam.” diye sesleneceği ve bu isimlerin O’na en sevimli isimlerden olduğu ifade edilir.

Bu rivayetler, “Ya Deyyan” zikrinin yalnızca kültürel bir gelenek değil, Allah’ın nihai ve kusursuz adaletine olan bir imanı ve güveni ifade ettiğini göstermektedir.

Cevşen’deki Yeri

Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) nispet edilen Cevşen-ül Kebir duasında da “Ya Deyyan” ismi geçer. Burada “Ya Hannan” (şefkatli), “Ya Mennan” (ihsan eden) isimleriyle birlikte zikredilmesi, Allah’ın adaletinin merhametinden ayrı olmadığını hatırlatır. Yani O’nun hesabı bile rahmetle doludur.

Zikir Sayısı ve Uygulaması

Ya Deyyân : دَيَّانْ Fazilet ve Esrarı:

1-) Ay Deberan (Ayın dördüncü durağı) menzilinde iken Fâtiha Suresi okunur:

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿١
الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٢
الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ﴿٣
مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿٤
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿٥
اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ ﴿٦
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ﴿٧

Okunuşu:
1-) Bismi’llâhi’r-Rahmâni’r-Rahîm
2-) Elhamdü lillâhi Rabbi’l-âlemîn
3-) Er-Rahmâni’r-Rahîm
4-) Mâliki yevmiddîn
5-) İyyâke na‘budü ve iyyâke neste‘în
6-) İhdinessırâtel müstakîm
7-) Sırâtellezîne en‘amte aleyhim ğayrilmağdûbi aleyhim vele’d-dâllîn

2-) Ardından şu zikir yapılır:

55 defa “Ya Dâim” ve 65 defa “Ya Deyyân” zikri okunur. Sonrasında Allah-u Teâlâ’dan rızık, mal ve bereket istenir.

Bu zikrin tasavvufî kaynaklarda da yer aldığını görüyoruz. Nitekim Abdülkadir Geylânî Hazretleri’nin meşhur eseri Gunyetü’t-Tâlibîn’de “Ya Deyyân” zikrinin faziletleri ve dua ile bağlantısı zikredilmiştir.

Manevî Etkileri

“Ya Deyyan” zikri, modern insanın ruhuna adeta bir panzehir gibidir:

• Adalet bilinci kazandırır: Haksızlıkların geçici olduğunu, nihai adaletin Allah’a ait olduğunu hatırlatır.
• Sorumluluk hissini artırır: Her şeyin hesabının tutulduğunu bilen kişi, hayatında daha dikkatli olur.
• Kul hakkına duyarlılık kazandırır: Başkasının hakkını gözetmeye yönlendirir.
• Güven duygusu verir: Rızkın da hesabın da Allah’ın elinde olduğunu bilmek, kaygıları hafifletir.

Sonuç olarak“Ya Deyyan” zikri, insanın kalbine şunu fısıldar:
“Hiçbir şey boşa gitmez. Hiçbir haksızlık karşılıksız kalmaz. Nihai adalet mutlaka tecelli edecektir.”

Bu isim, yalnızca dua ederken değil, hayata bakışımızda da bize yön verir. Gece yarısı seccadenin üzerinde fısıldanan bir dua olur bazen; bazen de gündelik hayatta adaletli davranmak için içimizdeki en güçlü hatırlatıcıdır.

Kerim Yarınıneli/KerimUsta.com

Kaynak

• Sahih-i Buhârî, Hadisler.
• Cevşen’ül Kebir Duası.
• İmam Gazali, El-Maksadü’l-Esnâ.
• Esma-i Hüsna Şerhleri ve Tasavvuf Risaleleri.

Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise "Sevda"…

Tüm Yazılar