Şevval Ayı ve Şevval Orucu Hakkında Merak Edilenler

Şevval Ayı ve Şevval Orucu Hakkında Merak Edilenler

Ramazan ayının ardından gelen Şevval ayı, hem adı hem de içerdiği ibadetler bakımından Müslümanlar için önemli bir zamandır. Özellikle bu ayda tutulan 6 günlük nafile oruç, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) müjdesiyle büyük bir fazilet kazanmıştır. Bu yazıda Şevval ayının anlamını ve Şevval orucuna dair merak edilenleri soru-cevap şeklinde ele alıyoruz.

1. Şevval ne demektir?

Şevval, Arapça “şevl” (شول) kökünden türemiş olup “yukarı kalkmak, yükselmek, kaldırmak” anlamlarına gelir. Bu isim, hicrî takvimin Ramazan’dan sonra, Zilkade’den önce gelen onuncu ayının adıdır. Cahiliye döneminde Araplar bu ayı uğursuz sayar ve evlenmezlerdi. Ancak Hz. Muhammed (s.a.v.), Hz. Âişe ile Şevval ayında evlenerek bu batıl inancı ortadan kaldırmıştır. Ayrıca Şevval ayı, Ramazan Bayramı’nı içinde barındırması sebebiyle “bayram ayı” olarak da bilinir ve hac aylarının ilkidir.

(Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi – “Şevval” maddesi, M. Kâmil Yaşaroğlu; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararları)

2. Şevval orucu nedir?

Şevval orucu, Ramazan ayının ardından gelen Şevval ayında tutulan 6 günlük nafile (sünnet) oruçtur. Bu oruç, Ramazan Bayramı’nın birinci günü geçtikten sonra, yani bayramın ikinci gününden itibaren tutulur. İslam’da farz değil, müstehap bir ibadet olarak kabul edilir; tutmak zorunlu değildir, ancak tutan kimse büyük sevap kazanır. Hz. Peygamber’in hadisinde, Ramazan orucunu tutup ardından Şevval’de 6 gün oruç tutan kimsenin “bütün yılı oruç tutmuş gibi” sevap alacağı müjdelenmiştir.

(Kaynak: Müslim, Sıyam, 204; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; TDV İslâm Ansiklopedisi – “Şevval”)

3. Şevval ayında kaç gün oruç tutulur, hükmü nedir?

Şevval ayında 6 gün oruç tutulur. Bu oruç, Ramazan Bayramı’nın birinci günü (1 Şevval) dışında, ayın diğer günlerinde tutulur; bayramın ilk günü oruç tutmak haramdır. 6 günün peş peşe tutulması şart olmayıp aralıklı olarak da tutulabilir. Hükmü müstehap (sünnet) yani nafile bir ibadettir. Farz veya vacip değildir; tutmayan kimse günah işlemiş olmaz, tutan ise sevap kazanır.

(Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı – “Şevval orucunun hükmü nedir?”; TDV İslâm Ansiklopedisi – “Şevval”; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/435)

4. Şevval orucunun fazileti nedir?

Şevval orucunun fazileti, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) şu hadisine dayanır:

“Kim Ramazan orucunu tutar, ardından da Şevval’den altı gün oruç tutarsa, yılın tamamını oruç tutmuş gibi olur.” (Müslim, Sıyam, 204)

Bu fazilet, Kur’an-ı Kerim’de bildirilen “iyiliğe on kat sevap” ilkesine (En‘âm, 6/160) dayandırılır. Buna göre Ramazan’daki 30 günlük oruç sevapça 300 güne, Şevval’deki 6 günlük oruç ise 60 güne denk gelir. Toplamda 360 günlük sevap, hicrî takvime göre bir yıllık oruç sevabına karşılık gelir.

(Kaynak: Müslim, Sıyam, 204; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; TDV İslâm Ansiklopedisi – “Şevval”)

5. Şevval orucu ne zaman tutulur, süresi nedir?

Şevval orucu, Ramazan Bayramı’nın birinci günü (1 Şevval) geçtikten sonra başlar. Bayramın ilk günü oruç tutmak dinen haram olduğu için oruca bayramın ikinci gününden itibaren başlanır. Süresi toplam 6 gün olup bu günlerin Şevval ayı sonuna kadar tamamlanması gerekir. 6 günün peş peşe tutulması şart değildir; ay içinde aralıklı olarak da tutulabilir. Bununla birlikte birçok âlim, peş peşe tutulmasını daha faziletli görmüştür.

(Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/435; Diyanet İşleri Başkanlığı Eyyübiye Müftülüğü – “9 Maddede Şevval Orucu”)

6. Şevval orucu peş peşe tutulmak zorunda mıdır?

Hayır, Şevval orucunun aralıksız (peş peşe) tutulması şart değildir. Bu oruç, Şevval ayı içerisinde toplam 6 gün olarak tutulur ve bu günler istenirse aralıklı şekilde de yerine getirilebilir. Ayın farklı günlerine dağıtarak tutmak da geçerlidir ve sevap kazanmaya engel değildir. Bununla birlikte birçok âlim, peş peşe tutulmasını daha faziletli görmüştür. Ancak bu, tercihe bağlı bir durum olup her iki şekilde de oruç sahih olur ve hadiste müjdelenen fazilete ulaşılmış olur.

(Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; TDV İslâm Ansiklopedisi – “Şevval”; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/435)

7. Şevval orucu nasıl tutulur?

Şevval orucu, belirli kurallara dikkat edilerek kolayca yerine getirilebilen nafile bir ibadettir:

1. Zamanına dikkat edilir: Ramazan Bayramı’nın birinci günü (1 Şevval) oruç tutulmaz. Oruca bayramın ikinci gününden itibaren başlanır ve Şevval ayı bitmeden tamamlanır.
2. Toplam 6 gün tutulur: Bu günlerin peş peşe olması şart değildir; ay içinde uygun günlerde aralıklı olarak da tutulabilir.
3. Niyet edilir: Her oruçta olduğu gibi, tutulacak gün için niyet edilir. Niyet kalben yapılabileceği gibi sözle de ifade edilebilir.
4. İmsak–iftar arasında oruç tutulur: Ramazan orucunda olduğu gibi, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme, içme ve orucu bozan durumlardan uzak durulur.
5. Peş peşe tutmak daha faziletlidir (tercihe bağlı): Zorunlu olmamakla birlikte, birçok âlime göre bayramdan sonra ara vermeden 6 gün peş peşe tutmak daha faziletli kabul edilir.
6. Kaza ile birlikte tutulabilir (görüş farklılığı vardır): Ramazan’dan kaza borcu olanlar, hem kaza hem de Şevval orucuna niyet ederek oruç tutabilir.

(Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/435; Diyanet İşleri Başkanlığı Eyyübiye Müftülüğü – “9 Maddede Şevval Orucu”)

8. Kaza orucu ile Şevval orucu birlikte tutulabilir mi?

Ramazan’da tutulamayan (kaza) oruçların, Şevval orucu niyetiyle birlikte tutulup tutulamayacağı konusunda âlimler arasında farklı görüşler vardır:

• Bir görüşe göre: Kişi, hem Ramazan kazasına hem de Şevval orucuna niyet ederek tek oruç tutabilir. Bu durumda hem kaza borcunu ödemiş olur hem de Şevval orucunun sevabını umabilir. Bu görüş, niyetin genişliği ve nafile ibadetlerin farzlara tabi olarak değerlendirilebilmesi esasına dayanır.
• Diğer görüşe göre: Şevval orucunun faziletine tam olarak ulaşabilmek için, önce Ramazan’a ait kaza borçlarının ayrı ayrı tutulması gerekir. Çünkü hadiste geçen “Ramazan orucunu tutan” ifadesinin, Ramazan’ı eksiksiz tamamlayan kimseyi ifade ettiği kabul edilir.

Her iki şekilde de oruç geçerlidir. Ancak ihtiyatlı olan (daha faziletli görülen), önce kaza oruçlarını tutup ardından Şevval orucunu ayrıca tutmaktır. Bununla birlikte, vakti dar olan veya kolaylık isteyen kimse için iki niyeti birleştirerek oruç tutması da caiz görülmüştür.

(Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararı; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/435; İmam Nevevî, el-Mecmû‘, 6/383; Diyanet İşleri Başkanlığı – “Şevval Orucu”)

Sonuç

Şevval orucu, Ramazan’ın ardından ibadet şuurunu canlı tutan, farzları nafilelerle takviye eden ve büyük sevap vaat eden önemli bir sünnettir. Tutulması zorunlu olmamakla birlikte, Hz. Peygamber’in müjdesine nail olmak isteyenler için kaçırılmaması gereken bir fırsattır. Şevval ayı içinde, bayramın ilk günü hariç, 6 gün olarak tutulan bu oruç, ister peş peşe ister aralıklı tutulsun, hadiste bildirilen fazilete ulaştırır. Ramazan’dan kazası bulunanların ise öncelikle kazalarını tamamlamaları ihtiyatlı bir yaklaşım olmakla birlikte, iki niyeti birleştirmeleri de caizdir.

Kaynakça

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şevval” maddesi, M. Kâmil Yaşaroğlu, 2010
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararları (Şevval orucu ile ilgili karar metinleri)
• Müslim, Sahih-i Müslim, Sıyam, 204
• İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr ‘ale’d-Dürri’l-muhtâr, 2/435
• İmam Nevevî, el-Mecmû‘ Şerhu’l-Mühezzeb, 6/383
• Diyanet İşleri Başkanlığı Eyyübiye Müftülüğü, “9 Maddede Şevval Orucu”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, “Şevval Orucu” (Diyanet Takvimi yazıları)

Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise "Sevda"…

Tüm Yazılar