Zigetvar Seferi ve Kanuni Sultan Süleyman’ın Son Cihadı
16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu, üç kıtaya yayılan topraklarıyla dünyanın en güçlü ve etkili devletlerinden biri haline gelmişti. Bu kudretli yapının en parlak dönemlerinden biri de hiç kuşkusuz Kanuni Sultan Süleyman’ın padişahlık yıllarıydı. 46 yıl süren uzun hükümdarlığında Osmanlı topraklarını büyük ölçüde genişleten, adaletli yönetimiyle tebaanın gönlünü kazanan ve kültürel hayata büyük katkılar sunan Kanuni, son seferi olan Zigetvar Seferi ile hem siyasî hem de manevî bir miras bıraktı.
Bu yazıda Kanuni’nin son yolculuğuna çıkarken taşıdığı devlet vizyonunu ve Zigetvar Seferi’nin Osmanlı tarihi açısından çok katmanlı anlamını inceleyeceğiz.
Son Seferin Arka Planı
Kanuni Sultan Süleyman, 1566 yılına gelindiğinde seksen yaşına yaklaşmıştı ve yaşlılıkla birlikte bazı kronik rahatsızlıklarla mücadele ediyordu. Ancak bu fiziksel zorluklar, onun kararlılığını ve cihad anlayışını gölgeleyemedi. Avusturya ile yaşanan siyasi gerginlikler ve Habsburg Hanedanı’nın Macar topraklarındaki etkinliğini artırma çabaları, yeni bir seferi kaçınılmaz kılıyordu.
Sağlık sorunlarına rağmen orduya önderlik etme kararı alan Sultan, Zigetvar Kalesi’ni hedef gösterdi. Bu kale, yalnızca askerî değil, aynı zamanda Avrupa’ya yönelik stratejik bir mesaj taşıyordu.
Zigetvar Kuşatması Başlıyor
Osmanlı ordusu, 1 Mayıs 1566 tarihinde İstanbul’dan yola çıktı. Kanuni Sultan Süleyman sefere hasta haliyle katıldı. Ordu, Balkanlar üzerinden Avrupa içlerine doğru ilerledi ve 5 Ağustos’ta Zigetvar Kalesi önlerine ulaştı. Kale, Nikola Zrinski komutasındaki güçlü bir garnizon tarafından savunuluyordu.
Kuşatma sırasında Osmanlı ordusu büyük disiplin ve kararlılık sergiledi. Haftalar süren çetin çatışmaların ardından kale düşmek üzereydi, ancak Kanuni’nin sağlık durumu kötüye gidiyordu.
Ölümün Gölgesinde Bir Hükümdar
6 Eylül 1566 gecesi Kanuni Sultan Süleyman vefat etti. Başvezir Sokollu Mehmed Paşa, padişahın ölüm haberini gizleyerek askerî disiplinin bozulmasını önledi. Bu kararla ordu, moral bozukluğu yaşamadan kuşatmaya devam etti. 7 Eylül sabahı Zigetvar Kalesi Osmanlıların eline geçti.
Böylece Kanuni’nin son cihadı, ölümünden bir gün sonra zaferle sonuçlandı. Bu gelişme, hem tarihî hem de stratejik açıdan büyük önem taşıdı.
Naaşın Korunması ve Tarihî Sır
Kanuni Sultan Süleyman’ın naaşı, sıcak iklim koşulları ve uzun dönüş yolu dikkate alınarak mumyalanarak korunmaya alındı. Ancak naaşın bozulmasını önlemek için iç organları çıkarıldı ve Zigetvar yakınlarında gizli bir şekilde defnedildi. Bu özel defin, hem dini hem de siyasi nedenlerle büyük bir gizlilik içinde gerçekleşti.
İç organların defnedildiği bu mekân, zamanla “Türbe-i Süleyman” adıyla anılmaya başlandı ve halkın saygıyla ziyaret ettiği manevî bir merkez haline geldi. 21. yüzyılda yapılan arkeolojik kazılarda bu bölgede padişaha ait olduğu düşünülen kalıntılara ulaşıldı. Bu bulgular, tarihî kaynaklarla uyumlu bulunarak büyük heyecan yarattı.
Zigetvar’ın Anlamı
Zigetvar Seferi, Osmanlı için yalnızca askerî bir başarı değil, aynı zamanda tarihî ve sembolik bir hadisedir. Kanuni’nin ömrünün ve zaferlerinin son halkası olan bu kuşatma, Osmanlı’nın Avrupa’daki gücünü bir kez daha gösterdi. Zaferin ardından Osmanlı ve Habsburglar arasında uzun süren bir barış dönemi başladı.
Zigetvar, “Padişahın son cihadı” olarak hafızalara kazındı ve Osmanlı mirasının simgelerinden biri oldu.
Kültürel ve Tarihî Etkiler
Kanuni’nin Zigetvar’daki son günleri edebiyatçılar ve tarihçiler üzerinde derin izler bıraktı. Divan edebiyatında pek çok eser bu sefer üzerine yazıldı. Bu olay yalnızca siyasî bir son değil, bir çağın da kapanışıdır.
Kanuni’den sonra gelen padişahlar, onun kudretini ve etkisini sürdürememiştir. Zigetvar, bir dönemin sembolik finali olmuştur.
Son Yolculuğun Anlamı
Sokollu Mehmed Paşa, padişahın vefatını bir süre gizledi. Emirler Kanuni’nin ağzından yazılmış gibi gösterilerek ordu yönetildi. Böylece Zigetvar Kalesi başarıyla fethedildi ve ordu dağılmadan İstanbul’a döndü.
Kanuni Sultan Süleyman’ın naaşı, iç organları Zigetvar’da gömüldükten sonra içi boşaltılmış bir tabuta yerleştirilerek İstanbul’a gönderildi. Bu iç organların gömüldüğü yer, zamanla “Türbe-i Süleyman” adıyla anılan ve halkın ziyaret ettiği kutsal bir mekâna dönüştü. Burada küçük bir külliye inşa edildi; bu da padişahın hatırasını yaşatan bir hafıza mekânı hâline geldi
Sultan’ın İstanbul’a getirilen naaşı Süleymaniye Camii’nin haziresine büyük bir merasimle defnedildi. Yerine geçen II. Selim tahta çıkarken, Sokollu Mehmed Paşa bir süre daha devleti yönetti. Zigetvar’da başlayan bu son sefer, yalnızca bir kale kuşatması değil; bir medeniyetin, bir çağın ve bir liderliğin kapanış töreni gibiydi. Bu destan, Osmanlı’nın askeri dehasını ve devlet aklını aynı anda yansıtan bir tarihî dönüm noktası olarak hafızalarda kaldı.
Kerim Yarınıneli/KerimUsta.com
Kaynaklar
- İnalcık, Halil. Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600). Yapı Kredi Yayınları, 2019.
- Hammer, Joseph von. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt 9. (Çev. M. Münir Aktepe). Üçdal Neşriyat, 1986.
- Peirce, Leslie. Harem’in Padişahı: Kanuni Süleyman ve Osmanlı Sarayı. Alfa Yayınları, 2021.
- TDV İslam Ansiklopedisi. “Zigetvar”, “Süleyman (Kanûnî)” maddeleri. Türkiye Diyanet Vakfı, Cilt 44–45.
