Görünen Köy Kılavuz İstemez
Günlük yaşamda sıkça duyduğumuz, basit ama derin anlamlar taşıyan atasözlerinden biri de “Görünen köy kılavuz istemez” sözüdür. Türk Dil Kurumu’na göre bu söz, “gerçeği ve durumu apaçık belli olan bir şey için yol göstermeye, açıklama yapmaya gerek yoktur” anlamına gelir.
Eskiden insanlar, köyler arası yolculuk yaparken ellerinde harita, cep telefonu ya da yön bulma cihazları yoktu. Eğer gitmek istedikleri köy uzaktan görünüyorsa, bir rehbere ihtiyaç duymazlardı. Yol belli, hedef ise göz önündeydi. İşte bu basit gözlem, zamanla mecazi anlam kazanarak gündelik hayatımızda sıkça başvurduğumuz bir öğüt haline geldi.
Bu atasözüyle verilmek istenen mesaj şudur: Ortada duran bir gerçeği tekrar tekrar açıklamaya çalışmak, bazen sadece zaman kaybıdır. Zaten açık olan bir konuda ısrarla rehberlik etmeye çalışmak ise çoğu zaman gereksizdir. Hatta bazı durumlarda bu söz, insanların açık gerçekleri inkâr etmesine karşı bir sitem olarak da dile getirilir.
Kökeni ve Hikâyesi
Atasözünün kökeni, Anadolu halkının günlük yaşantısından gelir. Yolda olan bir yolcu için eğer köy uzaktan görünüyorsa, ne tarafa gidileceği bellidir. Rehbere ihtiyaç yoktur. Bu pratik durum, zaman içinde genelleşmiş ve her alanda geçerli bir öğüt haline dönüşmüştür. Bu yönüyle hem somut hem mecazî anlamda bize bir ders verir.
Günlük Hayattan Kullanım Örnekleri
- “Bu işte hata var mı sence?” sorusuna: “Görünen köy kılavuz istemez, herkes farkında zaten.”
- Bir öğrencinin düşük not aldığını bile bile öğretmene sorması üzerine: “Sonucu sen de görüyorsun, görünen köy kılavuz istemez.”
- Bir yöneticinin kişinin başarısızlığı açıkça ortadayken hâlâ savunma yapması üzerine: “Ne anlatıyorsun hâlâ, görünen köy kılavuz istemez.”
Anlamca Yakın Atasözleri
- Açık yaraya tuz basılmaz: Zaten belli olan acıyı tekrar hatırlatmak gerekmez.
- Göz görmeyince gönül katlanır: Görmediğimiz şeylere dayanmak kolaydır; göz önündeki gerçek ise yadsınamaz.
- Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar: Gerçek her zaman hoş karşılanmaz, hatta rahatsızlık verir.
Karıştırılan Deyim ve Atasözleri
- Körler mahallesinde ayna satmak – Anlamayan kişilere bir şey anlatmaya çalışmak.Fark: Bu deyim algılamayan kişilere hitap etmeyi eleştirir; “görünen köy…” ise anlatılacak şeyin zaten açık olduğunu vurgular.
- Gözden ırak olan, gönülden de ırak olur – Uzak kalan kişi veya nesne zamanla unutulur.Fark: Bu söz duygusal uzaklığa vurgu yapar, “görünen köy…” ise açık gerçeklerin inkâr edilemeyeceğine işaret eder.
Son olarak;
“Gerçekler, güneş gibidir; ne kadar gizleseniz de bir yerden mutlaka sızar.”
Görmek isteyen için bir işaret yeterlidir. Ama görmek istemeyen için yüz kılavuz da bir işe yaramaz.
Hayatınızda hakikatten korkmayın, Çünkü, gerçeklerle yüzleşmek erdemdir. Unutmayın: “Görünen köy, kılavuz istemez.”
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
