Uşun Koca Oğlu Segrek Destanı
Uşun Koca’nın iki oğlu vardı. Büyük oğlunun adı Eğrek‘ti. Küçük oğlunun adı Segrek‘ti. Eğrek, Oğuz’un en cesur yiğitlerinden biriydi. Ama cesareti kadar kibri de vardı.
Bir gün Kazan Bey‘in divanına girdi. Ne sağına selam verdi, ne soluna. Kimseyle ilgilenmedi. Orada bulunan Ters Uzamış adlı bir yiğit buna dayanamadı. Dedi ki: “Bre Eğrek, senin ne marifetin var? Kafa kesip kan dökmekten başka bir hüner mi bilirsin?”
Bu söz Eğrek‘in çok dokundu. Hemen Kazan Bey‘den akın izni istedi. Kazan Bey izin verdi. Eğrek, üç yüz mızraklı yiğidi yanına aldı ve düşman topraklarına doğru yola çıktı.
Yolda Alınca Kalesi yakınlarında bir koruya rastladılar. Koru çok güzeldi, ağaçları sık, meyveleri boldu. İçinde uçan, koşan, gezen onlarca av hayvanı vardı. Ama Eğrek bilmiyordu ki bu koru, Kara Tekür adlı bir kâfirin Oğuz yiğitlerine kurduğu bir tuzaktı.
Eğrek ve arkadaşları korunun kapısını açtılar. Hayvanları avlamaya başladılar. Kimini okla vurdular, kimini kılıçla kestiler. Sonra ateş yakıp yemeye içmeye koyuldular.
O sırada Kara Tekür‘ün bir casusu koruyu gözlüyordu. Gördüklerini hemen Kara Tekür‘e haber verdi.
Kara Tekür, altı yüz kara elbiseli kâfiri topladı ve koruya geldi. O gün orada Eğrek‘ten başka sağ kalan olmadı. Bütün yiğitler öldürüldü. Eğrek‘i sağ bıraktılar çünkü Kara Tekür onu esir almak istedi. Eğrek‘i bağladılar, Alınca Kalesi’ne götürdüler ve zindana attılar. Ellerine zincir vurdular, ayaklarına bukağı.
Bu haber Oğuz diyarına ulaştığında herkes üzüldü. Uşun Koca‘nın yüreği dağlandı. Hanımının gözyaşları durmadı. Kızları da gelinliğini çıkarıp kara giyinmişti. Ama kimse küçük oğul Segrek‘e bir şey söylemedi. Annesi, bir oğlunu kaybetmişti, diğerini de kaybetmek istemiyordu.
Segrek‘in ise kardeşinin başına gelenlerden haberi yoktu. Bir gün bir düğüne gitti. Yiyip içti, sarhoş oldu. Dışarı çıktığında bir kavga gördü. Bir öksüz oğlan, bir başka çocukla kavga ediyordu. Segrek onları ayırdı. Öksüz oğlan ağlayarak dedi ki: “Sen ne bilirsin? Benim ağabeyim Alınca Kalesi’nde esir, onun için vuruyorum.”
Segrek bunu duyunca çok şaşırdı ve ağlamaya başladı. Hemen anasının yanına gitti. Anasına sordu: “Ana, kardeşime ne oldu?” Anası, onu kaybetmekten korktuğu için yalan söyledi. Dedi ki: “Yok oğul, kardeşin sağ ve iyi. Ama ben hastayım, sen evden ayrılma.” Segrek inandı ve evde kaldı.
Bir süre sonra Segrek yine bir düğüne gitti. Yine yiyip içti, sarhoş oldu. Dışarı çıktığında bu sefer bir çobanın bir koyunla kavga ettiğini gördü. Onları ayırdı. Çoban dedi ki: “Sen ne karışıyorsun? Benim ağabeyim Alınca Kalesi’nde esir.” Segrek yine çok üzüldü. Anasının yanına gitti. Anası yine yalan söyledi: “Yok oğul, kardeşin sağ. Sakın merak etme.”
Bir süre daha geçti. Segrek üçüncü kez bir düğüne gitti. Yine yiyip içti, yine sarhoş oldu. Bu sefer dışarı çıktığında bir kızın bir erkekle kavga ettiğini gördü. Onları ayırdı. Kız dedi ki: “Çekil üstümden! Benim ağabeyim Alınca Kalesi’nde esir. Sen kendi kardeşini kurtarmaya gitmiyorsun da bize mi karışıyorsun?”
Bu söz Segrek‘in beynine bir ok gibi saplandı. Artık anladı. Anasının ona yalan söylediğini anladı. Eve döndü, anasından helallik istedi. Sonra doğruca Kazan Bey‘in divanına gitti.
Kazan Bey, Segrek‘i görünce halini anladı. Ona kardeşinin başına gelenleri bir bir anlattı. Sonra dedi ki: “Segrek, sana akın vereceğim. İster misin?” Segrek “İsterim” dedi. Kazan Bey, ona yedi yüz mızraklı yiğit verdi.
Segrek, yedi yüz yiğidiyle yola çıktı. Yolda birçok kâfire rastladı. Kimiyle savaştı, kimini geçti. Aldı başını Alınca Kalesi’ne doğru gitti.
Alınca Kalesi’nin önüne vardığında Kara Tekür onu karşıladı. Kara Tekür, Segrek‘in Uşun Koca’nın oğlu olduğunu anlayınca biraz korktu. Ama geri de çekilmedi. İkisi meydanda karşılaştı.
Vuruştular. Kılıçlar havada uçuştu. Önce Kara Tekür bir hamle yaptı, Segrek atlattı. Sonra Segrek bir hamle yaptı, Kara Tekür‘ün kılıcını kırdı. İkinci hamlede Segrek, Kara Tekür‘ü yaraladı ve yere düşürdü. Bağladı onu, esir aldı.
Sonra kaleye girdi. Zindana indi. Karanlık, pis kokulu zindanda kardeşini buldu. Elleri zincirli, ayakları bukağılıydı. Eğrek, küçük kardeşini karşısında görünce önce inanamadı. Sonra “Segrek, sen misin?” dedi. Segrek, kılıcıyla zincirleri kırdı. İki kardeş birbirine sarıldı.
Segrek, kardeşini zindandan çıkardı. Kalenin bütün malını, mülkünü, altınını, gümüşünü, hayvanlarını topladı. Kara Tekür’ü de bağlı olarak yanına aldı. Sonra Oğuz diyarına döndü.
Uşun Koca ve hanımı, iki oğlunu kapıda görünce sevinçten ağladılar. Kızları da yeniden gelinliğini giydi, kara giysiyi çıkardı. Oğuz’un bütün beyleri Segrek‘e dua etti.
Dede Korkut da geldi. Segrek’e baktı, “Kardeşini karanlıktan çıkardın” dedi ve ona dua etti. O günden sonra Segrek ve Eğrek birlikte nice akınlara gittiler. Birlikte savaştılar, birlikte zaferler kazandılar. Oğuz’un adını her yere duyurdular.
Kahramanlar
- Dede Korkut – Hikâyeleri anlatan bilge kişi, Oğuz’un ak sakalı
- Uşun Koca – Segrek ve Eğrek’in babası, Oğuz beyi
- Eğrek – Uşun Koca’nın büyük oğlu, cesur ama kibirli
- Segrek – Uşun Koca’nın küçük oğlu, kardeşini kurtaran yiğit
- Kazan Bey – Oğuz beylerinden, Segrek’e akın izni verir
- Kara Tekür – Alınca Kalesi’nin sahibi kâfir, Eğrek’i esir alır
- Ters Uzamış – Divanda Eğrek’i eleştiren alp
- Öksüz oğlan, çoban, kız – Segrek’e kardeşinin esaretini haber veren üç kişi
- Anne – Oğlunu kaybetmemek için yalan söyleyen Uşun Koca’nın hanımı
- Kız kardeş – Matem giyip sonra sevinen Uşun Koca’nın kızı
Uşun Koca Oğlu Segrek Destanının Kısa Özeti
Destanın kahramanı Segrek, kardeşi Eğrek’i kâfirlerin elinden kurtaran bir Oğuz yiğididir. Hikâye şöyle başlar: Eğrek, Kazan Bey’den aldığı izinle akına çıkar ama Kara Tekür adlı bir kâfirin tuzağına düşer ve Alınca Kalesi’nde esir olur. Küçük kardeşi Segrek, olanlardan habersizdir. Üç ayrı düğünde sarhoş olup kavga edenleri ayırdığında, her seferinde biri ona kardeşinin esir olduğunu söyler. Annesi onu kaybetmek korkusuyla iki kez yalan söyler, ancak üçüncüde gerçek ortaya çıkar. Segrek, Kazan Bey’den yedi yüz yiğit alarak yola çıkar. Alınca Kalesi önünde Kara Tekür’ü yener, kaleye girer, kardeşini zincirlerinden kurtarır. İki kardeş kucaklaşır. Dede Korkut, Segrek’i över ve ona dua eder.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
