Molla Kasım Gelir: Zahir ile Batın’ın Çatışması
Rivayete göre Molla Kasım, dinin zahirî kurallarına sıkı sıkıya bağlı bir medrese âlimidir. Yunus Emre’nin ilahî aşkı anlattığı şiirlerinde kimi ifadeler şeriatın katı sınırlarının ötesinde algılanır; bu yüzden Molla Kasım bu şiirleri dine aykırı bulur ve divânın yok edilmesini ister.
Molla Kasım, bir nehir kıyısında şiirleri tek tek gözden geçirir; uygun bulmadıklarını ortadan kaldırır. Tam dokuz yüz doksan dokuz şiiri yok ettikten sonra, bininci şiirde Yunus’un şu dörtlüğüyle karşılaşır ve olay değişir.
Derviş Yunus bu sözü
Eğri büğrü söyleme
Seni sıygaya çeker
Bir Molla Kasım gelir
Bu dizelerde geçen “sıygaya çeker” ifadesi, hesap sormak, sorgulamak, denetlemek, yargılamak gibi anlamlara gelir.
Yunus Emre’nin bu sözlerinde, yaptığı yanlışlardan veya eksiklerinden dolayı bir hesaplaşmaya çekileceği, bir yetkili (burada “Molla Kasım” örneği verilmiş) tarafından sorgulanıp yargılanacağı vurgulanmaktadır. Bu, dini ve ahlaki bir sorumluluğu ifade eder.
Yunus Emre’nin, geleceği işaret edercesine söylediği dörtlüğü okuyan Molla Kasım, derin bir hayranlık ve pişmanlık hisseder. Yunus’u artık sıradan bir derviş olarak görmez; onun hakikat söylediğini fark eder ve kalan şiirleri yakmaktan vazgeçer. Efsaneye göre suya atılan bazı şiirler ilahî bir kudretle korunur ve günümüze ulaşır.
Bu hikâye, tarihî bir olaydan çok, bir tasavvuf dersidir. Molla Kasım, dini kurallara sıkı sıkıya bağlı, biçimci bir anlayışı temsil eder; Yunus Emre ise hakikati ve manevî derinliği simgeler. Hikâye, gerçek manevî sözün zamanın ve katı kuralların ötesinde değerini koruyacağını anlatır.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
SENİ SIYGAYA ÇEKER / BİR MOLLA KASIM GELİR Ben dervişim diyene Bir ün edesim gelir Tanıyuban şimdiden Varup yetesim gelir Sırat kıldan incedir Kılıçtan keskincedir Varıp anın üstüne Evler yapasım gelir Altında gayya vardır İçi nâr ile pürdür Varıp ol gölgelikte Biraz yatasım gelir Ta'n eylemen hocalar Hatırınız hoş olsun Varuban ol tamu'da Biraz yanasım gelir Ben günahımca yanam Rahmet suyunda yunam İki kanat takınam Biraz uçasım gelir Andan Cennet'e varam Hak'kı Cennet'te görem Hûri ile gılmanı Bir bir koçasım gelir Derviş Yunus bu sözü Eğri büğrü söyleme Seni sıygaya çeker Bir Molla Kasım gelir YUNUS EMRE
