Köprüyü Geçinceye Kadar Ayıya Dayı Demek: Anlamı, Hikayesi ve Öğütleri
Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “köprüden (köprüyü) geçinceye kadar ayıya dayı derler” atasözü “Kişi işini gördürünceye kadar yardım beklediği kimseyle iyi geçinir.“ anlamında kullanılmaktadır.
Bu atasözü, stratejik bir sabır ve geçici bir taviz vermenin bilgeliğini anlatır. Zor ve tehlikeli bir durumla veya güçlü/tehlikeli bir kişiyle karşı karşıya kaldığımızda, onunla doğrudan çatışmaya girmek yerine, amacımıza ulaşana veya güvenli bir konuma gelene kadar onunla geçinmenin, onu memnun etmenin ve hatta istediklerini yapmanın daha akıllıca olduğunu öğütler.
Asıl amaç, önümüzdeki engeli aşmak ve riski bertaraf etmektir. Bu süreçte gururu bir kenara bırakıp faydacı davranmak, uzun vadede kazanç sağlar. “Dayı” kelimesi, saygı ve hürmet gösterilen, sözü geçen bir kişiyi simgeler. Yani, ayıdan kurtulmak için ona geçici bir üstünlük ve saygı payesi vermeyi kabul etmektir.
Anlatılagelen Hikâyesi
Rivayete göre, bir yolcu ormanda yürürken kocaman bir ayı ile karşılaşır. Yolun sonunda bir köprü vardır; ama köprüden geçmeden ayıdan kurtulması mümkün değildir. Yolcu, korkusunu belli etmez ve ayıya sürekli iltifat ederek, “Dayıcığım, canım dayım…” gibi sözlerle onu memnun etmeye çalışır. Ayı da bu hoş sözlerden etkilenir ve yolcuya zarar vermez. Yolcu köprüyü geçip güvenli tarafa ulaştığında derin bir nefes alır ve kendi kendine söylenir:
“Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı demeliymiş.”
Cümle İçinde Kullanım Örnekleri
- “Müşterimiz proje boyunca bizi çok yordu ama ‘köprüyü geçene kadar ayıya dayı demek’ zorunda kaldık. İşi teslim edene kadar her isteğini karşıladık ama iş bitince bir daha onunla çalışmamaya karar verdik.”
- “Komşumuz inanılmaz gürültü yapıyordu ama ben sınava hazırlanıyordum. ‘Köprüyü geçene kadar ayıya dayı de’ misali, sınavlarım bitene kadar sesimi çıkarmadım. Şimdi gidip onunla konuşmanın zamanı geldi.”
Eş Anlamlı veya Yakın Anlamlı Atasözü
“Kişinin, bir işini görmek için bir süreliğine birinden medet ummak zorunda kalması” anlamını veren bu atasözüyle aynı doğrultudaki diğer bir atasözü “Denize düşen yılana sarılır.”dır.
Anlamı: Çok zor ve çaresiz bir duruma düşen kişi, normalde yanına bile yaklaşmak istemeyeceği tehlikeli veya kötü birisinden bile yardım umar, ona tutunmaya çalışır.
Atasözünün Verdiği Öğüt:
Bu atasözü, sosyal ilişkilerde ve iş hayatında geçerli olan pratik ve sonuç odaklı bir hayat dersini anlatır. İnsanı hedefine götürecek yol her zaman düz ve engelsiz olmayabilir; bazen hedefe ulaşmak için dolaylı yolları, sabrı ve stratejiyi tercih etmek gerekir. Bu süreçte duygusal tepkiler vermek ya da gurur yapmak yerine, nihai faydayı ve sonucu ön planda tutmak önemlidir. Amaca giden yolda verilen geçici tavizler, aslında uzun vadeli bir zafer için küçük ödünler sayılır. Ayrıca gücün yetmediği yerde inat etmek bir kazanım getirmez. Asıl önemli olan doğru zamanı kollamak, yani köprüyü geçtiğiniz ve artık o kişiye ihtiyacınızın kalmadığı anı beklemektir.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
