Anlamlarıyla Kalp ve Yürek Atasözleri ve Deyimler

Kalp ve Yürek ile İlgili Atasözleri ve Deyimler

Kalp ve yürek, Türkçede yalnızca bir organı ifade etmez; sevginin, cesaretin, merhametin, korkunun, özlemin ve insanın en derin duygularının da simgesidir. Günlük konuşmalardan edebî eserlere kadar uzanan bu iki kavram, atasözleri ve deyimler aracılığıyla yüzyıllardır dilimizin en etkileyici anlatım unsurlarından biri olmuştur.

Türk kültüründe kalp; sevgi, gönül bağı ve insanın iç dünyasını temsil ederken, yürek ise çoğu zaman cesaret, fedakârlık, korku ve dayanıklılıkla özdeşleştirilmiştir. Bu nedenle kalp ve yürek üzerine kurulmuş pek çok atasözü ve deyim, insanın duygu dünyasını anlatan güçlü mecazlar hâline gelmiştir.

Kalp ve Yürek Kavramlarının Dilimizdeki Yeri

Bu derleme, Türkçede kalp ve yürek etrafında oluşan zengin söz varlığını bir araya getiriyor.

Kalp ile ilgili ifadeler: Sevgi, gönül, kırgınlık, merhamet ve insan ilişkilerini anlatır.
Yürek ile ilgili ifadeler: Cesaret, korku, umut, acı, fedakârlık ve duygusal dayanıklılığı ifade eder.

Her iki kavram da yüzyıllardır insanın iç dünyasını anlatan en güçlü semboller arasında yer almış; atasözleri ve deyimler aracılığıyla Türkçeye derin anlamlar kazandırmıştır.

Bu sayfada, TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü temel alınarak derlenmiş kalp ve yürek temalı atasözleri ile deyimleri anlamlarıyla birlikte bulabilirsiniz. Her biri, Türkçenin zengin anlatım gücünü ve kültürel birikimini yansıtan değerli söz varlığının bir parçasıdır.

Kalbin sevgiyi, yüreğin cesareti simgelediği bu anlam yolculuğunu keşfetmeye hazır mısınız?

Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com

Kalp ve Yürek ile İlgili Atasözleri

Kalp kalbe karşıdır.
Sevgi karşılıklıdır.
Kalpten kalbe yol vardır.
Sevgi karşılıklıdır.
Kalp kazanır, kaltaban gönenir.
İş becerme yeteneği bulunmayan kişi, düzenbazın kendisine yutturduğu şeyi kazanç sanır.
Kem söz, kalp akçe sahibinindir.
Kötü söz söyleyenindir.
Dağda bağın var, yüreğinde dağın var.
Malı, mülkü veya evladı olanlar kaygı ve tasadan uzak olamazlar.
Her kimin bağı var, yüreğinde dağı var.
Malı, mülkü veya evladı olanlar kaygı ve tasadan uzak olamazlar.
Kimin ki bağı var, yüreğinde dağı var.
Malı, mülkü veya evladı olanlar kaygı ve tasadan uzak olamazlar.
Kalbi yıkmak kolay, yapmak zordur.
İnsanları kırmak ve üzmek, mutlu etmekten daha kolaydır.
Kalbin yolu mideden geçer.
Bir kimsenin sevgisi kazanılmak istendiğinde ona güzel yiyecekler ikram edilmelidir.
Erkeğin kalbine giden yol midesinden geçer.
Kendini bir erkeğe beğendirmek isteyen kadın, ona güzel yemekler hazırlamalıdır.

Kalp ve Yürek ile İlgili Deyimler

(Birinde) kalp olmamak.
Acıma duygusu olmamak.
Kalp (kalbini) kazanmak (fethetmek).
İnce bir davranış veya güzel bir sözle birinin sevgisini kazanmak.
Kalp (kalbini) kırmak.
Gönül kırmak.
Kalbe dokunmak.
Acı veya üzüntü vermek.
Kalbe işlemek.
Derin üzüntü uyandırmak.
Kalbe (kalbine) doğmak.
İçine doğmak.
Kalbi ağzına gelmek.
Birdenbire çok korkmak veya heyecanlanmak.
Kalbi boş olmak.
Sevgilisi bulunmamak.
Kalbi çarpmak.
Heyecanlanmak veya kalbin hızlı atması.
Kalbi dayanmamak.
Acıya, üzüntüye veya hastalığa dayanamayacak duruma gelmek.
Kalbi dolu olmak.
Sevgilisi olmak.
Kalbi ferahlamak.
Kaygıdan kurtulmak.
Kalbi kararmak.
Karamsarlığa kapılmak veya inancını yitirmek.
Kalbi parçalanmak.
Çok acı duymak.
Kalbi sıkışmak.
Sıkıntı veya aşırı üzüntü duymak.
Kalbi sızlamak.
Çok üzülmek.
Kalbi yerinden oynamak.
Birdenbire korkmak veya heyecanlanmak.
Kalbi yırtılmak.
Derin acı duymak.
Kalbine girmek.
Birinin sevgisini kazanmak.
Kalbine göre.
Gönlüne göre.
Kalbine saplanmak.
İçine oturacak derecede acı vermek.
Kalbini açmak.
İçini dökmek.
Kalbini burmak.
Üzmek.
Kalbini çalmak.
Sevgisini kazanmak.
Kalbini doldurmak.
Yüreğini sevgiyle ısıtmak.
Kalbini eritmek.
Yumuşatmak, acımasını sağlamak.
Kalbini okumak.
Duygu ve düşüncelerini anlamak.
Kalbiyle konuşmak.
Duygularını ön plana çıkararak konuşmak.
Altın yürekli olmak.
Çok iyi niyetli ve merhametli olmak.
(Birinde) yürek Selânik olmak.
Çok korkmak veya heyecanlanmak.
Yere bakan yürek yakan.
Uysal görünmesine rağmen sinsice kötülük yapan kimse.
Yürek burkmak.
İnsanı derinden üzmek.
Yürek paralamak.
Çok üzmek.
Yürek soğutmak.
Sevmediği birinin başına gelen felakete sevinmek.
Yürek tüketmek.
Çok yorulmak.
Yürek vermek.
Cesaret vermek.
Yüreklilik göstermek.
Cesur davranmak.
Yüreksizlik göstermek.
Korkak davranmak.
Yürekten çağırmak.
İçtenlikle istemek.
Acısı içine (yüreğine) çökmek.
Acıyı derinden hissetmek.
(Birinin) yüreğine işlemek.
Derinden etkilemek.
(Birinin) yüreğine oturmak.
Çok üzmek.
Mangal gibi yüreği olmak.
Çok cesur olmak.
Yüreğe işlemek.
Derin acı uyandırmak.
Yüreği ağzına gelmek.
Çok korkmak veya heyecanlanmak.
Yüreği bayılmak.
Çok acıkmak.
Yüreği boğazına tıkanmak.
Çok sıkılmak ve üzülmek.
Yüreği bozulmak.
Bunalmak.
Yüreği burkulmak.
Çok üzülmek.
Yüreği cız etmek.
İçi sızlamak.
Yüreği çarpmak.
Heyecanlanmak.
Yüreği daralmak.
İçi sıkılmak.
Yüreği dayanmamak.
Acıya katlanamamak.
Yüreği ezilmek.
Çok üzülmek.
Yüreği ferahlamak.
Kaygıdan kurtulmak.

📅 Güncellenme: 31.07.2026 (İlk yayın: 31.07.2026)

İlgili Konular

Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise "Sevda"…