Alkolün Zararları Neden Ciddiye Alınmalıdır?
Alkol, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız ama etkileri çoğu zaman hafife alınan bir maddedir. İçkilerin içinde bulunan etanol adlı madde, beyin üzerinde doğrudan etkisi olan, bağımlılık yapabilen ve aynı zamanda vücut için zehirli kabul edilen bir kimyasaldır. Dünya Sağlık Örgütü, etanolü psikoaktif ve toksik bir madde olarak tanımlar. Yani alkol, yanlış ve kontrolsüz kullanıldığında ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir maddedir.
Alkolün zararı yalnızca aşırı tüketimde ortaya çıkmaz. Bilimsel verilere göre düşük miktarlarda alkol tüketimi bile sağlık açısından tamamen risksiz değildir. Ancak alkolle ilişkili zararların büyük bölümü, kısa sürede çok miktarda içilen ya da sürekli ve yoğun alkol kullanımından kaynaklanmaktadır.
Yüzyıllardır farklı kültürlerde kullanılan alkol, sosyal hayatın bir parçası gibi görülse de güncel sağlık verileri bunun bedelinin oldukça ağır olabildiğini göstermektedir.
Alkolün Küresel Boyuttaki Etkisi
Dünya genelinde alkol, önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2019 yılında dünya çapında yaklaşık 2,6 milyon ölüm doğrudan ya da dolaylı olarak alkol tüketimiyle ilişkilidir.
Bu ölümlerin yaklaşık 1,6 milyonu bulaşıcı olmayan hastalıklardan, 700 bini kazalar ve yaralanmalardan, 300 bini ise bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanmaktadır.
Alkole bağlı ölümler erkeklerde kadınlara kıyasla çok daha yüksektir. 2019 yılında alkol, erkeklerde yaklaşık 2 milyon, kadınlarda ise 600 bin ölüme neden olmuştur.
Alkolle ilişkili ölüm oranlarının en yüksek olduğu bölgeler Dünya Sağlık Örgütü Avrupa ve Afrika bölgeleridir. Ayrıca alkol kaynaklı ölümlerin yaklaşık %13’ü 20–39 yaş aralığındaki kişilerde görülmektedir.
Alkol Bağımlılığı ve Kontrol Kaybı
Dünya genelinde yaklaşık 400 milyon insan alkol kullanım bozukluğu ile yaşamaktadır. Bunların yaklaşık 209 milyonu ise alkol bağımlısıdır. Bağımlılık, kişinin alkol kullanımını kontrol edememesi ve alkolün hayatının merkezine yerleşmesi anlamına gelir.
Alkol bağımlılığı yalnızca bireyin sağlığını değil, aile ilişkilerini, iş hayatını ve sosyal yaşamı da olumsuz etkiler. Zamanla iş kaybı, maddi sorunlar ve sosyal izolasyon ortaya çıkabilir.
Alkolün Sağlığa Zararları Nelerdir?
Alkol tüketimi, bilimsel olarak 200’den fazla hastalık ve sağlık sorunu ile ilişkilendirilmiştir. Özellikle karaciğer hastalıkları, kalp ve damar hastalıkları ile alkol arasında güçlü bir bağ bulunmaktadır.
Uzun süreli alkol kullanımı karaciğer yağlanması, siroz ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Kalp ritim bozuklukları, yüksek tansiyon ve kalp krizi riski de alkolle birlikte artar.
Alkol aynı zamanda kanser yapıcı bir maddedir. Meme, karaciğer, yemek borusu, baş-boyun ve kalın bağırsak kanserleri alkol tüketimiyle ilişkilendirilmektedir.
Ruh Sağlığı ve Davranışsal Etkiler
Alkol yalnızca bedeni değil, ruh sağlığını da olumsuz etkiler. Depresyon, kaygı bozuklukları ve uyku problemleri alkol kullanan kişilerde daha sık görülür.
Ayrıca alkol, muhakeme yeteneğini zayıflatarak trafik kazaları, düşmeler, şiddet olayları ve intihar riskini artırır. Çoğu zaman zarar gören kişiler sadece alkol kullanan bireyler değildir.
Başkalarına Verilen Zararlar
Alkol tüketimi, bireysel bir tercih gibi görünse de toplumsal sonuçlar doğurur. Alkollü araç kullanımı nedeniyle meydana gelen kazalarda binlerce insan, başkasının alkol alması nedeniyle hayatını kaybetmektedir.
Aile içi şiddet, çocuk ihmali ve cinsel saldırı gibi olaylarda da alkol önemli bir risk faktörüdür.
Hamilelikte Alkol Kullanımı
Hamilelik döneminde alkol kullanımı son derece tehlikelidir. Alkol, bebeğin gelişimini olumsuz etkileyerek kalıcı zihinsel ve fiziksel hasarlara yol açabilir.
Bu nedenle hamilelik süresince alkol tüketiminin güvenli kabul edilen bir miktarı yoktur.
Alkol Kullanımını Etkileyen Faktörler
Alkolün verdiği zarar; tüketilen miktara, içme sıklığına, kişinin yaşına, cinsiyetine ve sağlık durumuna göre değişiklik gösterir. Alkolün kolay ulaşılabilir olması ve kültürel olarak normalleştirilmesi tüketimi artıran faktörlerdir.
Alkolle Mücadelede Ne Yapılabilir?
Alkolün zararlarını azaltmaya yönelik etkili yöntemler vardır. Vergilendirme, reklam kısıtlamaları, satış saatlerinin sınırlandırılması ve toplumsal farkındalık çalışmaları bu yöntemlerin başında gelir.
Alkolle mücadelede dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli konu ise kaçak ve denetimsiz üretilen içkilerdir. Bu tür ürünlerde bulunabilen metanol, son derece zehirli bir madde olup görme kaybına, kalıcı hasara ve ölüme yol açabilmektedir. Bu nedenle kaynağı belirsiz içkilerden uzak durulması hayati önem taşır.
Bireysel düzeyde ise riskleri bilmek, alkol tüketimini sınırlamak ya da tamamen bırakmak sağlığı korumanın en etkili yoludur. Alkolle ilgili sorun yaşayan kişilerin destek ve tedavi hizmetlerine ulaşması hayati önem taşır.
Sonuç: Bilinçli Olmak Hayat Kurtarır
Alkol, çoğu zaman masum gibi görülse de bilimsel veriler bunun doğru olmadığını açıkça göstermektedir. Düşük miktarlarda bile risk taşıyan alkol, özellikle kontrolsüz kullanıldığında ciddi sağlık ve sosyal sorunlara yol açar.
Bilinçli tercihler yapmak, hem bireysel hem de toplumsal sağlığı korumanın en önemli adımlarından biridir.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
Kaynak:
Dünya Sağlık Örgütü-Bilgilendirme
