Murâdî Kimdir? II. Murat’ın Hayatı ve Sanatı
II. Murat, 1404 yılının Haziran ayında Amasya’da doğdu. Yıldırım Bayezid’in torunu, Çelebi Sultan Mehmed’in oğlu ve Fatih Sultan Mehmed’in babası olan II. Murat, 1421 yılının Haziran ayında henüz 17 yaşındayken tahta çıktı.
Saltanatının ilk yıllarında, kendisine başkaldıran Şehzade Mustafa Çelebi ve Candaroğulları ile mücadele ederek iç huzuru sağladı. Ardından 1422 yılında Bizans’ı kuşattı. Rumeli’de de başarılar kazanan Sultan II. Murat, Selanik ve Yanya’yı Osmanlı topraklarına kattı. Ayrıca Sırbistan ve Macaristan üzerine seferler düzenledi.
II. Murat, 1444 yılının Ağustos ayında saltanatı oğlu ve o sırada Manisa valisi olan II. Mehmed’e (Fatih Sultan Mehmed) bırakarak Bursa’ya çekildi. II. Mehmed bu sırada henüz 13 yaşındaydı. Bunu fırsat bilen Haçlılar Osmanlı Devleti’ne karşı sefer düzenledi. Devlet adamları ve ordunun isteği üzerine Sultan II. Murat yeniden tahta çıktı ve Varna Meydan Muharebesi’nde düşmanı bozguna uğrattı. Bu dönemde Mora Osmanlı topraklarına katıldı ve İkinci Kosova Muharebesi’nde de büyük başarılar elde edildi.
II. Murat, 1451 yılının Şubat ayında vefat etti.
Saltanatı boyunca sanata ve kültür hayatına büyük önem veren II. Murat döneminde pek çok telif (özgün) ve tercüme (çeviri) eser kaleme alındı. Kendisi de sanat ve edebiyatla ilgilenen bir sultandı ve “Murâdî” mahlasıyla şiirler yazmıştır.
“Muradi” mahlası, “Murad’a ait” anlamına gelir. II. Murat, kendi adını mahlas olarak kullanmıştır. Divan edebiyatında şairler gerçek isimleri yerine mahlas kullanırlardı. II. Murat da bu geleneğe uyarak “Muradi” yani “Murad’a ait, Murad’ın” anlamına gelen bu mahlası tercih etmiştir.
Bu, Osmanlı padişahları arasında bir ilktir. II. Murat’tan önceki padişahların bilinen bir mahlası yoktur. Onunla başlayan bu gelenek, kendisinden sonraki birçok padişahın şiirle uğraşmasının yolunu açmıştır.
Çocukluğundan itibaren iyi bir eğitim gören II. Murat’ın hocaları arasında Ahmed İbn Arabşâh gibi birçok âlim, tarihçi ve edip bulunuyordu. Saltanatı döneminde sanatın her alanını destekleyen II. Murat, Bursa ve Edirne’nin önemli kültür merkezleri hâline gelmesine katkı sağladı. Molla Gürânî, Alâeddin Tûsî, Seyyid Ahmed Kırımî, Alâeddin Semerkandî ve Abdülkâdir Merâgî gibi âlim, edip ve sanatçılar bu dönemde Osmanlı himayesine alındı.
II. Murat, Mercimek Ahmed’e yaptırdığı Kâbûs-nâme tercümesi ve başka birçok eserle Türkçenin gelişmesine de katkıda bulundu.
Eski kaynaklarımız, Osmanlı padişahlarını baştan itibaren şair olarak göstermeyi istemiştir. Bu nedenle II. Murat için de kaynaklarda bazı şiir örneklerine yer verilmiştir. Ancak bu örnekler dil özellikleri bakımından incelendiğinde, bir kısmının 15. yüzyıl dil özelliklerini taşımadığı görülmektedir. Bu durum, bazı şiirlerin daha sonraki dönemlerde II. Murat’a aitmiş gibi gösterilmiş olabileceğini düşündürmektedir.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
Kaynak:
TEİS – Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, “Murâdî (II. Murat)” maddesi
