Muhabbet Nedir? İlahî Sevginin Anlamı ve Önemi
Muhabbet, Arapça kökenli bir kelime olup “sevgi, dostluk, gönül bağı ve yakınlık” gibi anlamlar taşır. Tasavvufî anlayışta ise muhabbet, Allah’a duyulan derin sevgi ve kalpten gelen bağlılık olarak tanımlanır. Bu sevgi yalnızca Yaradan’a değil, O’nun yarattıklarına da yönelmiş samimi bir ilgiyi içerir.
Peki gerçek muhabbet nedir? Kimler bu yüce duyguya ulaşabilir? Bu yazıda, muhabbetin anlamını, türlerini ve ayet-hadisler ışığında örneklerini ele alacağız.
Muhabbetin Tanımı ve Mahiyeti
Muhabbet, gönlün hayır ve güzelliğe meyletmesi, kişinin kemâl ve fazilet gördüğü varlığa içten bir bağlılık duymasıdır. Türkçede sıkça kullanılan “Muhabbet kantarla, alışveriş miskalle” sözü, sevginin sınırsız ve cömert, dünyevî ilişkilerin ise ölçülü ve dikkatli olması gerektiğini vurgular.
Tasavvufa göre muhabbet, kâinatın yaratılış sebebidir. Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu ayet bu anlayışı destekler:
“Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.” (Zâriyât, 51/56)
“Göklerde ve yerde ne varsa Allah’ı tesbih eder.” (Haşr, 59/1)
Muhabbetin Çeşitleri
- Fıtrî Muhabbet: Yaratılıştan gelen, doğal sevgidir. Tıpkı mıknatısın demiri çekmesi gibi, insan kalbi de iyiliğe meyleder.
- İmanî Muhabbet: Allah ve Resûlü’ne imanla gelen sevgidir. Müminin kalbindeki bu sevgi, inancının temelidir.
- Manevî Muhabbet: Velîlerin ve sâlih kulların Allah’a duyduğu aşk derecesinde bağlılıktır.
Ayet ve Hadislerde Muhabbet
Allah’ı Sevmek ve Sevilmek
“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin.” (Âl-i İmrân, 3/31)
“Allah onları sever, onlar da Allah’ı severler.” (Mâide, 5/54)
Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Üç özellik kimde bulunursa imanın tadını alır: Allah ve Resûlü’nü her şeyden çok sevmek, birini yalnızca Allah için sevmek, küfre dönmeyi ateşe atılmak gibi çirkin görmek.” (Buhârî, Îmân, 9)
Peygamber Sevgisi
Hz. Ömer (r.a.): “Seni her şeyden çok seviyorum; ancak kendimi senden daha çok seviyorum.” deyince, Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:
“Nefsinden de beni daha çok sevmedikçe tam iman etmiş olamazsın.” (Buhârî, Îmân, 8)
Gerçek Muhabbet Örnekleri
- Uhud’da Bir Anne: Üç oğlunu ve eşini kaybeden Fatıma isimli bir kadın, sadece “Resûlullah sağ mı?” diye sorarak sevgisini göstermiştir.
- Hz. Zeyd’in Kör Edici Sevgisi: Resûlullah’ın vefat haberini duyan Zeyd, “Artık kimseyi görmek istemem” diyerek dua etmiş ve gözlerini kaybetmiştir.
- Veysel Karânî’nin Aşkı: Uhud’da Resûlullah’ın dişi kırılınca, kendi dişlerini kırmıştır. Vefatından sonra “İbadette kusurum vardı ama sevgide asla!” diyerek affedildiğini rüyada bildirmiştir.
Muhabbetin Alametleri
- Allah’ı zikrederken huzur duymak
- İmtihanla da sevginin artması
- Allah’ın sevdiklerini sevmek
- Ölümü vuslat olarak görmek
Sonuç: Muhabbet Sözle Değil Hâlle Sabittir
Gerçek muhabbet, yalnızca dille değil; hâl ve davranışla ispatlanır. Allah’ı seven O’nun emirlerine uyar, Resûlü’nü seven onun sünnetine sarılır.
Aşk âşığı şir eder,
Aslanı zencir eder,
Katı taşı mum eder.
Yunus Emre’nin bu dizeleri, muhabbetin kişiyi nasıl dönüştürdüğünü ve olgunlaştırdığını anlatır. Hakiki muhabbet, insanı kemâle ve ebedî huzura taşır.
Kerim Yarınıneli/KerimUsta.com
Kaynakça
- Kur’an-ı Kerim
- Buhârî, Sahih
- Tirmizî, Sünen
- İmam Gazâlî, İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn
- Kâdî İyâz, Şifâ-i Şerîf
