Ünsüz Benzeşmesi


En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 27 Mayıs 2020 Kerim Usta

Yumuşak ünsüz harflerden c,d,g ile başlayan ekler, sert ünsüz harfle biten bir kelimeye ulandıkları zaman, ekin başındaki yumuşak ünsüz harf sertleşir ve bu benzeşmeye “ünsüz benzeşmesi” veya “ünsüz harflerin sertleşmesi” denir .Ünsüz birleşmesinde

* c—ç,
* d—t,
* g—k olarak kelime içinde yerlerini alırlar.

Şimdi örneklerle konuyu biraz daha açalım.Kırmızı ile işaretlenen harfler mavi ile işaretlenen harflerle yer değiştirmesiyle ünsüz benzeşmesi meydan geldiğini görebilirsiniz.
* Kadayıfcı>>Kadayıfçı
* Susgun >>Suskun
* Yurtda >>Yurtta
* Balıkcı >>Balıkçı
* Ağaçda >>Ağaçtan
* Aşcı>>Aşçı
* Coşgun >>Coşkun
* Allahdan>> Allah’tan
* Kitapcı >>Kitapçı
* Atgı>>Atkı
* Çalışgan>>Çalışkan
* Kısgaç>>Kıskaç
* Kesgin>>Keskin
* Kitapda>>Kitapta
* Şaşgın>>Şaşkın
* Simitci>>Simitçi
* Yurtdan>>Yurttan
* Kebapcı>>Kebapçı
* Etcil>>Etçil
* Tarafdar>>Taraftar
* Sınıfca>>Sınıfça
* Çocukca>>Çocukça
* Arapca>>Arapça
* Üçde >>Üçte
* Çorapcı >>Çorapçı
* Sabahcı >>Sabahçı
* Dolapda >>Dolapta
* Taşgın >>Taşkın
* Dostdur>>Dosttur
* Gözlükcü>>Gözlükçü
* Yapışgan>>Yapışkan
* Üretgen>>Üretken
* Hafifdir>>Hafiftir

Bunun yanında ünsüz birleşmesi aşağıda ki durumlarda aranmazlar.
* Bileşik sözcüklerde,
* Terimlerde,
* Yabancı dillerden dilimize geçmiş olan sözcüklerin göv­delerinde

Bu durumlara örneklerin bir kısmı aşağıda verilmiştir.
* Akciğer,
* İçgüdü,
* Dikdörtgen
* Üçgen
* İstikbal,
* İşgal

Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır.

Sert ünsüzler
* ç,
* f,
* h,
* k,
* p,
* s,
* ş ,
* t’dir.

Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için “f ı s t ı k ç ı ş a h a p” ifadesi üretilmiştir.

Yumuşak ünsüzler
* Yukarıda verilen harflerin dışında kalan tüm harfler ise yumuşak ünsüzlerdir.

Yumuşak ünsüzle biten kelimelere c, d, g ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirildiğinde ekin bu ilk ünsüzü yumuşak olarak kalır.
* Kardeş,
* Sürgün,
* Yaygı,Kuralcı,
* Okulda,
* Bilgin,
* Kızgın,
* Aydın’da

Kök içerisindeki bir hece ünsüz harfle bitiyorsa ve kendinden sonraki hecenin ilk harfi de ünsüz ise, bu harfler ünsüz benzeşmesine uyarlar:

* Aptal,
* Eksik,
* Nispet,
* İspat,
* Kispet,
* Müspet,
* Tespit,
* Tespih,
* Gövde,
* İğde,
* Dalga.

Konuyu Paylaş
Avatar

Yazar Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise bir "Sevda"...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir