Mevsimsel grip nedir ve neden yine gündemde?
Mevsimsel grip, her yıl dünyanın farklı bölgelerinde ortaya çıkan, solunum yollarını etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır. Grip virüsleri yıl boyunca dolaşımda olsa da, özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görülür. Kimi insanlarda hafif bir soğuk algınlığı gibi atlatılırken, kimi zaman da hastaneye yatışa hatta ölüme kadar gidebilen ciddi sonuçlar doğurabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Aralık 2025 tarihli son değerlendirmesine göre, son aylarda dünya genelinde grip vakalarında belirgin bir artış var. Özellikle influenza A(H3N2) adı verilen grip türü daha baskın hale gelmiş durumda. Bu artış, kuzey yarımkürede kış mevsiminin başlamasıyla birlikte beklenen bir durum olsa da, bazı bölgelerde mevsime göre daha erken ve daha yoğun bir yükseliş dikkat çekiyor.
Grip virüsleri neden sürekli değişiyor?
Grip virüslerinin en önemli özelliklerinden biri, zamanla değişmeleri yani “evrim geçirmeleri”. Bu yüzden her yıl karşılaştığımız grip, bir önceki yılkinden biraz farklı olabiliyor. 2025 yılının yaz aylarından itibaren A(H3N2) virüsünün “K alt grubu” olarak adlandırılan yeni bir varyantı birçok ülkede tespit edildi. Bu durum ilk bakışta endişe verici gibi görünse de, şu ana kadar bu yeni varyantın hastalığı daha ağır geçirdiğine dair bir bulgu yok.
Yani virüs değişmiş olsa da, insanların daha fazla hastaneye yatmasına ya da daha ağır tablo yaşamasına neden olduğuna dair güçlü bir kanıt bulunmuyor. Bu, halk sağlığı açısından önemli bir rahatlatıcı bilgi.
Dünya genelinde grip durumu nasıl?
Grip, dünyanın her yerinde aynı anda ve aynı şiddette görülmez. Bölgelere göre farklılıklar vardır:
- Kuzey yarımküre: Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya’nın büyük bölümünde grip vakaları sonbahardan itibaren artmaya başladı. Bazı ülkelerde sezon beklenenden birkaç hafta önce başladı.
- Güney yarımküre: Normalde grip sezonu daha erken biterken, bazı ülkelerde bu yıl alışılmadık şekilde uzun sürdü.
- Tropikal bölgeler: Grip yıl boyunca dolaşımda kalabiliyor. 2025’in ikinci yarısında bu bölgelerde de A(H3N2) virüsü daha baskın hale geldi.
Dünya Sağlık Örgütü, bu tabloyu küresel bir izleme ağı sayesinde takip ediyor. 130’dan fazla ülkede laboratuvarlar, hangi grip virüslerinin dolaşımda olduğunu sürekli olarak DSÖ ile paylaşıyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Grip çoğu kişi için birkaç gün süren ateş, halsizlik ve öksürükle geçse de, bazı gruplar için ciddi risk oluşturur:
- 65 yaş ve üzeri kişiler
- 5 yaş altı çocuklar
- Hamileler
- Kronik hastalığı olanlar (kalp, akciğer, diyabet gibi)
- Bağışıklık sistemi zayıf olanlar
- Sağlık çalışanları
Bu gruplarda grip, zatürre gibi komplikasyonlara yol açabilir ve hastaneye yatış gerektirebilir.
Grip aşısı işe yarıyor mu?
Her yıl en çok sorulan sorulardan biri bu. Kısa cevap: Evet, özellikle ağır hastalığı önlemede işe yarıyor.
Grip virüsleri sürekli değiştiği için aşıların içeriği de her yıl güncellenir. Bu yıl dolaşımda olan virüslerle aşıdaki virüsler birebir örtüşmese bile, aşı olan kişilerde hastalığın daha hafif geçtiği ve hastaneye yatış riskinin ciddi şekilde azaldığı görülüyor.
2025 sezonuna ait ilk veriler, aşının çocuklarda hastaneye başvuruyu yüzde 70’e varan oranlarda azalttığını, yetişkinlerde ise bu oranın yüzde 30–40 civarında olduğunu gösteriyor. Özellikle risk grubundakiler için aşı hâlâ en güçlü korunma yollarından biri.
Gripten korunmak için neler yapılabilir?
Aşı en etkili yöntem olsa da tek başına yeterli değil. Günlük hayatta alınacak basit önlemler gripten korunmada büyük fark yaratır:
- Elleri sık sık sabunla yıkamak
- Öksürürken veya hapşırırken ağzı kapatmak
- Hasta iken mümkünse evde kalmak
- Kalabalık ve kapalı alanlarda maske kullanmak
- Bağışıklığı destekleyen dengeli beslenme ve yeterli uyku
Bu önlemler sadece grip için değil, diğer solunum yolu enfeksiyonları için de etkilidir.
Sağlık sistemleri neden zorlanıyor?
Grip sezonları, özellikle kış aylarında hastaneler üzerinde ciddi bir yük oluşturur. Grip vakalarına ek olarak RSV ve diğer solunum yolu virüsleri de dolaşımda olur. Bu durum acil servislerde yoğunluğa, yatak sıkıntısına ve sağlık çalışanları üzerinde baskıya yol açabilir.
DSÖ bu nedenle ülkeleri, grip sezonuna hazırlıklı olmaları, aşılamayı artırmaları ve sağlık sistemlerini güçlendirmeleri konusunda uyarıyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün genel değerlendirmesi
Özetle, 2025–2026 grip sezonu küresel ölçekte beklenen sınırlar içinde ilerliyor ancak bazı bölgelerde erken ve yoğun artışlar görülüyor. A(H3N2) virüsünün yeni bir alt grubunun yayılması yakından izleniyor. Şu an için daha ağır hastalık yaptığına dair bir kanıt yok.
Aşılar, virüs değişse bile ağır hastalığı ve ölümleri önlemede etkili olmaya devam ediyor. Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin aşılanması büyük önem taşıyor.
Kerim Yarınıneli / KerimUsta.com
Kaynak:
- Dünya Sağlık Örgütü, Disease Outbreak News – Seasonal Influenza: Global Situation (10 Aralık 2025)
Dip Not: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 10 Aralık 2025 tarihli değerlendirmesinde, 2025–2026 mevsimsel grip dönemine ilişkin küresel durumu aşağıda özetlenmiştir.
DSÖ verilerine göre, son aylarda dünya genelinde mevsimsel grip vakalarında artış gözlenmektedir. Bu artış özellikle kuzey yarımkürede kış mevsiminin başlamasıyla birlikte ortaya çıkmıştır. Dolaşımda olan grip virüsleri arasında influenza A(H3N2) virüsü baskın durumdadır.Grip virüslerinin zaman içinde genetik olarak değişmesi bilinen bir durumdur. 2025 yılı itibarıyla A(H3N2) virüsünün “K alt grubu” olarak adlandırılan yeni bir varyantı birçok ülkede tespit edilmiştir. Mevcut veriler, bu varyantın hastalığın daha ağır seyretmesine yol açtığını göstermemektedir.
Türkiye’nin de içinde yer aldığı DSÖ Avrupa Bölgesi’nde grip sezonunun Kasım ayı itibarıyla başladığı bildirilmektedir. Bazı ülkelerde sezonun ortalamadan birkaç hafta daha erken başladığı gözlenmiştir. Bölge genelinde yapılan testlerde, influenza A(H3N2) virüsünün ağırlıklı olduğu görülmektedir.
DSÖ, grip aşılarının virüslerdeki değişimlere rağmen özellikle ağır hastalık ve hastaneye yatış riskini azaltmada etkili olmaya devam ettiğini belirtmektedir. Aşıların, risk gruplarında koruyucu etkisinin daha belirgin olduğu ifade edilmektedir.
Sonuç olarak DSÖ, mevcut grip sezonunun küresel ölçekte beklenen mevsimsel sınırlar içinde seyrettiğini, ancak bazı bölgelerde erken ve görece yoğun artışlar görüldüğünü bildirmektedir. Durum yakından izlenmekte olup, düzenli sürveyans ve bilgilendirme çalışmaları devam etmektedir.
