Türkçe Kısaltmalar Hakkında Bilgi

Kısaltmalar günlük konuşma ve yazışmalar da dilin vazgeçilmez ögeleri haline dönüşerek daha fazla kullanılmaktadır.Günümüzde Kurum ve kuruluş adları, terimler, bazı sözcük öbekleri, internet adresleri genellikle kısaltılmış biçimleriyle kullanılmaktadır.Fakat kısaltmaların uygulanması kural olarak belirlenemediği için dilimizde farklı farklı görülmektedir.
Şimdi bunları sırayla inceleyelim.Daha sonra ise kullanılan kısaltmalardan örnekler verelim.Verilen örneklerle görebildiğim genel özellikleri sizlere hatırlatmaya çalışacağım.

-Sonunda nokta olan kısaltmalar tam olarak okunur.Örnek: Dr.(Doktor),Av.(Avukat) gibi…

-ilk harfleri kimi zaman büyük, kimi zaman küçük olduğu gibi tüm harflerin büyük olanları da vardır. Örnek: Yzb. (Yüzbaşı),yy.(yüzyıl),BK.= (Borçlar Kanunu) gibi…

-Kısaltılan sözcüklerin ilk harflerini ya da heceleri kısaltmalara genellikle kullanılır.TDK (Türk Dil Kurumu), Apt. (Apartman, Apartmanı) gibi…

-Kısaltılan sözcük veya tümcelerin ilk harfleri bazı kısaltmalarda gerçeği ile tam olarak örtüşmezler. Örnek: TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), TÜRKSAT (Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi) gibi…

-Türkçe olmayan kısaltmaların harfleri yabancı sözcüklerden oluştuğu için tam olarak örtüşmezler.Örnek: UA (Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı),

-Bazı yabancı dilden alınan kısaltmalar olduğu gibi kullanılırlar.Örnek: VIP (Very Important Person),UNISEF (United Nations International Children’s Emergency Fund)

-Bazı kısaltmalar ise sözcük gibi okunurlar.Örnek:ASKİ (Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi),MİT (Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı),ASELSAN (Askerî Elektronik Sanayii),gibi…

-Genellikle sesli harflerden oluşan bazı kısaltmalar hecelenelerek okunurlar.Örnek:TZDK (Türkiye Zirai Donatım Kurumu), PTT (Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü), gibi…

-Ölçü birimlerinde standart olarak uluslararası kısaltmalar kullanılır.Bunun yanında elementler de aynı şekilde uluslararası kısaltmalar kullanılır: m (metre),g (gram),cm² (santimetrekare),Ca (kalsiyum),Fe (demir) gibi…

-Küçük harflerle yapılan kısaltmalara ek yapıldığında kelimenin okunuşu esas alınır: cm’yi, TRT’den gibi…

-Büyük harflerle yapılan kısaltmalara ek yapıldığında kısaltmanın okunuşu esas alınır.Örnek:ASELSAN’dan,NATO’ya gibi…

-Kısaltma sonunda eğer nokta veya üs sayılar var ise bunlar yazılırken ayrıca kesme kullanılmaz.Örnek: İng.den,m²ye gibi…

Yukarıda belirttiklerim haricinde olanları aklıma geldikçe güncellemeye çalışacağım.Örnek olarak verdiğim kısaltma yapılan kurum, kuruluş,dernek ya da parti adlarıyla sitemizin alakası yoktur.

Sık kullandığımız kısaltmalardan örnekleri açılımlarıyla birlikte verelim.

Aşağıdaki harflere tıklayarak harf sırasına göre ilgili sayfaya gidebilirsiniz. Sayfa altından bir önceki ve sonraki sayfalara geçiş yapabileceğinizi unutmayınız.

A   B-C-Ç-D   E-F-G-H   I-İ-J-K-L-M   N-O-Ö-P-R-S-Ş  T-U-Ü-V-Y-Z- 0

* a. <<=>> ad, adına
* A <<=>> Alay,askeri terim,
* AA <<=>> Anadolu Ajansı
* AB <<=>> Avrupa Birliği
* ABD <<=>> Amerika Birleşik Devletleri
* ABGS <<=>> Avrupa Birliği Genel Sekreterliği
* A-Bomb <<=>> Atom Bomb,Atom Bombası
* ABS <<=>> Anti-Block System ,Motorlu taşıtlarda fren sistemi
* ADD <<=>> Atatürkçü Düşünce Derneği
* Adr. <<=>> Adres
* AET <<=>> Avrupa Ekonomik Topluluğu
* AFP <<=>> Agence France Presse ,Fransız Basın Ajansı