Devamı var:

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 9 Mayıs 2020 Kerim Usta

Yeniçeriler, Şehzâde Ahmed’e karşı çıkarak Şehzâde Selim’in saltanata geçmesini istemeye başladılar. Şehzâde Korkut ise, tebdil-i kıyafet ile İstanbul’a çoktan gelmiştir. 6 Mart 1512 tarihinde yeniçeriler tekrar isyan ederek Şehzâde Selim’i saltanata istediler. II. Bâyezid Han nihayet, yeniçerilerin tayziki karşısında oğlu Şehzâde Selim’i İstanbul’a davet etmiştir. 19 Nisan 1512 tarihinde Şehzâde Selim muhteşem bir alayla karşılanmış ve 7 Safer 918/24 Nisan 1512 Cumartesi günü Yavuz Sultan Selim Han, Osmanlı Devleti tahtına dokuzuncu Osmanlı Padişahı olarak oturmuştur.

Yavuz Sultan Selim, Osmanlı Devleti tahtına oturduğu zaman, Avrupa devletleri ile dostâne münasebetlere devam edilmiştir. Çünkü Yavuz Sultan Selim, Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu genel siyasi durumdan dolayı, faaliyetlerini ve dikkatini tamamen doğuya yöneltmek zorunda kalmıştır. Şah İsmail, Osmanlı ülkesinin doğu taraflarında bulunan vilayetlerinde Şiîlik Mezhebi’ni hızla yayarak, oraları önce nüfuzu altına alıp, sonra da ele geçirmeyi düşünüyordu. Hatta, bu amaçla Mısır Sultanı Kansu Gavri ile Osmanlı Devleti aleyhine ittifak dahi etmişti.

Şah İsmail, Şiîliği devlet dini olarak ilan etmekle kalmayıp, batı komşusu Osmanlı Devleti’ne ve doğu komşusu Özbek Hanlığı’na karşı yaptığı savaşları bir din savaşı gibi göstermeye çalışmıştır. Bu nedenle XVI. yüzyılda, Sünnîler ile Şiîler arasında ortaçağ boyunca görülmemiş olan bir mücadele yaşanmıştır. Yavuz Sultan Selim, tahta geçtiği sıralarda Anadolu’da, bir takım Şiî hareketler Safevî hükümdarı Şah İsmail tarafından desteklenmiş, Osmanlı Devleti parçalanarak yıkılmak istenmiştir. Bu hareketin bir an evvel bertaraf edilmesi Yavuz Sultan Selim’in en büyük meselesi olmuştur.

Yavuz Sultan Selim, şehzâdeler meselesini bitirdikten sonra, Osmanlı Devleti’nin iç işlerini düzenleyip, Divân’da bulunan devlet adamlarını da iknâ ederek, Şah İsmail üzerine İran Seferi’ni gerçekleştirmiştir. Yavuz Sultan Selim, 23 Ağustos 1514 tarihinde Çaldıran’da, Safevî Şah İsmail’e ağır bir darbe vurmuş, Tebriz’e kadar giderek orada bir müddet kalmıştır. Yavuz Sultan Selim daha sonra, kışlamak üzere Karabağ-Nahçıvan üzerinden, Erzurum yolu ile Amasya’ya yönelmiştir. Bu arada Trabzon Sancağı 23 Ekim 1514 tarihinde yeni teşkil edilerek Bıyıklı Mehmed Paşa’ya verilen Erzincan-Bayburt Beylerbeyiliği’ne bağlanmıştır.

Trabzon sancağı, bu yeni idâri ünitenin ana merkezini teşkil eden bir parçası haline getirilmiş oldu. Böylece askeri ve siyasi tedbirler çerçevesinde sancağın durumu açıklık kazanmıştır. Bu durum ise, 1520’de teşkil edildiği ileri sürülen “Vilayet-i Rûm-ı Hâdis” adlı idâri birim ile beraber tamamen açıklığa kavuşturulup, Trabzon sancak olarak, Malatya, Divriği, Darende, Kemah, Bayburt ile birlikte bu idâri ünitenin bir parçası haline getirilmiştir.

KAYNAKÇA

* AHMED FERİDUN BEY; Münşeatü’s-Selâtîn, İstanbul, 1274-1275 h., C. I-II.
* ALTUNDAĞ, Şinâsi; “Selim I”, İslam Ansiklopedisi, M.E.B., İstanbul, 1988, C. X, ss. 423-434.
* BARTHOLD, W.; İslam Medeniyeti Tarihi, Terc. M. Fuad Köprülü, D.İ.B.Yayınları, Ankara, 1977.
* BOSTAN, M. Hanefi; “XV ve XVI. Yüzyıllarda Trabzon Şehrinde Nüfus ve İskân Hareketleri”, Trabzon Tarihi Sempozyumu (6-8 Kasım 1998) Bildiriler, Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları, Trabzon, 1999, ss. 167-177.
* ÇAPA, Mesut; “Trabzon’da Osmanlı Kitabelerinin tesbiti Çalışmalarına Hamamîzâde İhsan Beyin Katkıları”, Prof. Dr. İsmail Aka Armağanı, İzmir, 1999, ss. 23-26.
* EMECEN, Feridun M.; “Trabzon Eyaleti’nin Batı Sınırları”, Trabzon Tarihi Sempozyumu (6-8 Kasım 1998) Bildiriler, Trabzon Belediyesi Yayınları, Trabzon, 1999, ss. 159-166.
* FIRAT, Mehmet Şerif; Doğu İlleri ve Varto Tarihi, (5. Baskı), T.K.A.E. Yayınları, Ankara, 1983.
* GELİBOLULU MUSTAFA ALİ; Kitâbu’t-Târih-i Künhu’l-Ahbâr, Nr. 920, (Türkçe Yazma) Râşid Ef. Ktb., Kayseri, 1083 h.
* GÖKBİLGİN, Mustafa Tayyib; “XVI. Yüzyıl Başlarında Trabzon Livası ve Doğu Karadeniz Bölgesi”, Belleten, S. 102, T.T.K. Basımevi, Ankara, 1962, C. XXVI, ss. 293-337.
* GÖYÜNÇ, Nejat; “Kanunî Devri Başlarında Güney Doğu Anadolu”, Kanunî Armağanı, T.T.K. Yayınları, Ankara, 1975, ss. 61-74.
* GRAMMONT, Jean-Louis Bacque; “Osmanlı İmparatorluğu’nun Doruğu Olaylar (1512-1606)”, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Çev. Server Tanilli, Cem Yayınevi, (2. Baskı), İstanbul, 1995, C. I, ss. 171-194.
* HOCA SAADEDDİN EFENDİ; Tâcü’t-Tevârih, İstanbul, 1279-1280 h., C. I-II.
* KARAÇELEBİ-ZADE ABDU’L-AZİZ; Ravzatu’l-Ebrâr, Husrev Paşa Kitaplığı, Nr. 397, Süleymaniye Ktb., İstanbul, 1238 h.
* KARPUZ, Haşim; Trabzon, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1990.
* KEMAL PAŞAZADE; Defter VIII, (II. Bâyezid ve Oğulları), (Türkçe Yazma), Nr. 4221, Fatih Ktb., İstanbul.
* KESKİN, Mustafa; “Yavuz Sultan Selim Han’ın Mekîbeleri”, Türk Tarih Kongresi Tebliği, Elazığ, 1993.
* KEVSERANİ, Vecih; Osmanlı ve Safevîlerde Din-Devlet İlişkisi, Çev. Muhlis Canyürek, Denge Yayınları, İstanbul, 1992.
* KILIÇ, Orhan; “XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Trabzon Eyaleti’nin İdari Taksimatı ve Tevcihatı”, Trabzon Tarihi Sempozyumu (6-8 Kasım 1998) Bildiriler, Trabzon Belediyesi Kültür Yay., Trabzon, 1999, ss. 179-192.
* KILIÇ, Remzi; Kanunî Sultan Süleyman Devri Osmanlı-İran Münasebetleri (1520-1566), (Basılmamış Doktora Tezi), Kayseri, 1994.
* ____________; Onaltıncı Yüzyılda Osmanlı-Türkistan Münasebetleri, (Basılmamış eser), Niğde, 2001.
* ____________; “Yavuz Sultan Selim Devri (1512-1520) Osmanlı-Özbek Münasebetleri I”, Türk Dünyası Tarih ve Kültür Dergisi, S. 167, Kasım 2000, İstanbul, ss. 38-42.
* KIRZIOĞLU, M. Fahrettin; Osmanlılar’ın Kafkas Elleri’ni Fethi (1451-1590), T.T.K. Basımevi, Ankara, 1993.
* KRAMERS, J.H.; “İran”, İ.A., M.E.B., İstanbul, 1968, C. V/2, ss. 1013-1053.
* MÜNECCİMBAŞI AHMED B. LÜTFULLAH; Sahâifu’l-Ahbâr fi Vekây-i u’l-Asâr, Terc. Nedim Ahmed, Hacı Mahmud Kitaplığı, Nr. 4741, Süleymaniye Ktb., İstanbul, 1285 h., C. I-III.
* ___________________; Sahâifu’l-Ahbâr, (Müneccimbaşı Tarihi), Terc. İsmail Erünsal, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul, ?, C. I-III.
* SARAY, Mehmet; Türk İran Münasebetlerinde Şiiliğin Rolü, T.K.A.E. Yayınları, Ankara, 1990.
* SÜMER, Faruk; Safevî Devleti’nin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadalu Türklerinin Rolü, T.T.K. Yayınları, Ankara, 1992.
* TANSEL, Selahattin; Yavuz Sultan Selim, M.E.B., Ankara, 1969.
* TEKİNDAĞ, M. C. Şehabeddin; Fatih’den III. Murad’a Kadar Osmanlı Tarihi (1451-1574), (Basılmamış Ders Notları), İ.Ü.E.F., İstanbul, 1977.
* ____________; “Trabzon”, İ. A., 2. Baskı, M.E. B., İstanbul, 1979, C. XII/I, ss. 455-477.
* ____________; “Yeni Kaynak ve Vesîkaların Işığı Altında Yavuz Sultan Selim’in İran Seferi”, Tarih Dergisi, S. 22, İstanbul, 1968, C. XVII, ss. 49-78.
* UĞUR, Ahmet; İbn-i Kemâl, Kültür Bakanlığı Yay., İzmir, 1987.
* _________; Yavuz Sultan Selim, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, 1989.
* UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı; Osmanlı Tarihi, T.T.K. Basımevi, Ankara, 1988, C. I-VIII.
* YAZICI, Tahsin; “Şah İsmail”, İ.A., M.E.B., İstanbul, 1970, C. XI, ss. 275-279.
* YÜCEL, Yaşar; Muhteşem Türk Kanunî ile 46 Yıl, T.T.K. Basımevi, Ankara, 1991.

Lütfen Dikkat:Konu uzun olduğu için  sayfalara bölünmüştür. Bu sizin daha hızlı olarak konuya erişebilmenizi sağlayacaktır. Devamı için Tıkladığınızda sonraki sayfaya gidebilir veya sayfa numaraları ile seçim yapabilirsiniz.Aşağıda verilen link ise sizi yazının başlangıcına getirecektir.
Paylaşabilirsiniz
Avatar

Yazar Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise bir "Sevda"...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir