Terekeme Ağzı Sözcük ve Anlamları

Son Güncelleme Zamanı:

Bu araştırmam ile Terekeme-Karapapak Türkleri ağzına ait sözcükleri bir araya getirdim.Yaşadığım şehir olan Karaman İç Anadolu’da olmasına rağmen şaşılacak derecede ağız  benzerlikleri beni oldukça çok şaşırttı. 2012 yılından bu zamana kadar toparlayabildiklerimi bir araya getirip arşiv oluşturdum.Terekeme ağzı ile şiirler yazan  Hasan Demirci(Emekli Öğretmen) hocamdan öğrendiğim sözcükleri de ilave ettim.Eğer ilave etmek istediğiniz veya yanlış sözcük varsa yorumdan iletiniz.

Abi: Gaga.
Abla: Aba, Kız Kardeş.
Adahlı: Nişanlı.
Ahan: İşte, Burada.
Aheey: Eyvah Anlamında Olan Sözcük.
Ahora: Yakın Bir Yer.
Ajans: Radyo.
Ak-Ağ: Beyaz.
Al: Kırmızı.
Alaca: Siyah-Beyaz.
Alazlanma:Yüzde Ve Vücutta Çıkan Çıbanlar, Kızartılar.
Alaşa: Arsız, Çemkiren Orta Yaşlık Kadın.
Aloy (Yaloy): Alev
Alça: Erik.
Anaç: Kuluçkaya Yatan Tavuk. Ana Gibi Davranan,
Andır: Her Hang Bir Parça, Vücut Parçası Da Olabilir.
Anne: Ana.
Arh: Ark.
Arheyin: Rahat, Gamsız.
Aroy: Kirli Çamaşır Suyu.
Aya, Eye: Hey Ünlemi.
Aybecer: Suratsız, Tipsiz.
Azgun: Şımarık.
Ağustos Böceği: Cırcıra.
Ağırsak: Teşinin Üst Kesiminde Çengelli Olan Yuvarlak Parça.
Baba: Ata.
Badiye: Geniş Ağızli Taş.
Baf :Akciğer.
Baht: Kader.
Balanın Balası: Torun.
Baskı: Ot Arabaları Çekilirken Otun Uzunlamasına Atılan 5-6 Metre Uzunluğundaki Ağaç.
Baskı: Otu Arabayla Taşırken Kullanılan Ağaç.
Basma: Tezek Oluşumu.
Bayda: Kazandan Küçük, Derin Tencere.
Baydanın Balası: Baydanın Küçüğü.
Bağdaş: Ayakları Ve Bacakları Kelebek Yapıp Oturmak.
Bedasıl: Aslı Bozuk, Soyu Kötü.
Bedre: Kova.
Bele: Böyle,A Böyle.
Beye (Peye): Ahırda Hayvanların Ot, Saman Yediği Yer.
Beynamaz: İnançsız.
Bezek: Süs, Bezemek, Süslemek.
Bibi: Amcanın Eşi.
Bidibidi: Az, Az Ufak Ufak.
Bijli: Sivri.
Biyabur: Rezil. Bî+Abur: Abursuz:
Biçin: Tırpanla Biçilmiş Ot Ya Da Ekin.
Biçği, Bıçkı Bişxi: Testere.
Boz: Bej.
Bulun: Otun Tarlada Toplanmasına Verilen Adı.
Buluz: Elbise.
Buoy (Bizoy): Buzağı.
Buvahıt: Bulunulan Zaman Dilimi.
Bülöy: Bileği
Bıldır: Geçen Yıl.
Bıçka: Kibrit.
Bıçkı: Testere.


Camış Kıran: Mart-Nisan Arası.
Camış: Manda.
Cavan: Otu Taşırken Otu Çevrelemeye Yarayan Çedene Ipinden Yapılan Malzeme, Ip.
Cağ: Şiş.
Cehre: İp Eğirmek Için Kullanılan Alet.
Cele: Kışın Kuş Yakalamak Için Beyaz At Kuyruğu Ile Kurulan Tuzak.
Cemdeğh: Beden.
Cepken: Kol Uzunluu Parmak Uzunluğundan 10 Cm Daha Uzun Şeklinde Ve Siyah Olup Üzerinde Mermilikler Bulunan Giysi.
Cib: Cep.
Cici Bici: Süslü, Püslü.
Cilcibil: Çırıl-Çıplak.
Ciloy: Yular, Dizgin.
Cincar: Isırgan Otu.
Cincar: Mısır Ekmeği.
Cirbağa: Yaramaz, Ufak Tefek Erkek
Circir: Fermuar.
Ciri: Afet, Bela, Dert, Eziyetveren,
Cizlavet: Lastik Ayakkabı.
Cucul: Civciv.
Cufut: Yahudi.
Cuka-Cuku-Culluk: Hindi25.
Cücük: Yavru Kaz, Hindi.
Cıbıl: Varlıksız.
Cıbır: Yoksul, Parasız.
Cırıh: Yırtık.
Cızıh: Çizgi.
Cığız: Oyun Bozan


Çalğı: Çalı Ile Yapılmış, Odun Saplı Süpürge.
Çanah: Büyük Güğüm
Çançur: Eriğin Bir Çeşiti.
Çaput: İşe Yaramaz Bez Kumaş.
Çarık: Sepilenmemiş Sığır Derisinden Yapılan ve Deliklerine Geçirilen Şeritle Sıkıca Bağlanan Eski Ayakkabı.
Çaynik: Çaydanlık.
Çemen Yeşil: Çemen Yeşili.
Çengel: Çatal.
Çengel: Çatal.
Çepiş: 1 Yaşında Yavrulayan Keçi.
Çerpeşik:Kar,Yağmur Karışımı
Çıbık: Çubuk.
Çılpah: Çıplak.
Çigelek: Yaban Çileği.
Çinçavat: Varyemez, Cimri.
Çivin: Sinek.
Çivit Rengi: Gök Rengi.
Çiçe-Çıçalak: Küçük Parmak
Çiğelem: Yabani Çilek.
Çiğit: Çekirdek.
Çorah: Verimsiz.
Çorlu: Hastalıklı.
Çulsuz: Fakir, Berduş.
Çömçe: Kepçe, Büyük Tahta Kaşık.
Çömçe: Kulak.


Dabah: Bir Hayvan Hastalığı.
Dad: Tat.
Dal: Sırt.
Dalda: Dulda
Damdan Çıkma: 1 Yaşına Varmayan Dana.
Damçı: Damla.
Davşan: Tavşan.
Daşgözer: Bulgur Yapılırken Kullanılan Taşlar.
De-: Söyle-.
Dede: Lele.
Degenek: Sopa, Çubuk.
Delisoy: Deli Dolu.
Demiroy: Bir Tür Yara, Egzama.
Deyaz: Sığ Su.
Dıa: Ermeni Oğlu.
Dıdıh: Kişiliği Oturmamış, Zayıf
Dırdıra: Açık Mavi Ile Koyu Mav Arası.
Dinge: Yaşmak Biçiminde Başa Örtülen Tülben
Dirliksiz: Geçimsiz.
Dındıla: Çok Küçük.
Dolamaç: Dönemeç.
Don: Elbise, Iç Giyim
Dor: Sarı-Kahvereng Arası.
Döş: Sine, Göğüs
Düngür:Dünür.
Düven: Döğen.Ekinleri Sürmek Için Kullanılan hayvanlar Tarafından Çekilen Tahta.
Düye: İlk Doğumunu Yapacak inek.
Ebe: Nine, Anneanne, Babaanne.
Ebegümeci: Çit, Yol Ve Eski Duvar Kıyılarında, Harabeliklerde, Genellikle Çiçek Ve Sebze Bahçelerinde Yetişen Bitki
Ebile: Böyle-Böyle.
Edrefi: Etrafı.
Ebele Gel: İşte Böyle Bu Yana
Eğer (Urus Ayarı, Düz-Subay Ayarı): Atların Üzerlerine Konulan Oturmaya Yarayan Alet.
Eke Koç: 2-5 Yaş Erkek Koç.
El: Konu, Komşu, Millet, El.
Ele Deme: Öyle Söyleme.
Ele: Öyle.
Eleyse: Öyleyse.
Elhezer: Aman Dedirtecek Kadar Baş Belası Olan, Yaramaz.
Eli Uzun: Hırsız.
Elti: Erkek Kardeşlerin Eşlerinin Birbirlerine Ev Içi Yakınlıkları.
Emlik: Yeni Doğmuş Kuzu.
Enik: Yeni Dünyaya Gelmiş Köpek Yavrusu. Afacan.
Enni: Uzun
Eringen: Tembel, Üşenen.
Eseslice: Esaslıca.
Evelik: Karasal Iklim Taşıyan Yörelerde Nerdeyse Hemen Hemen Aynı Adla Anılır.
Eşgere: Açık, Alenen.
Fallık (Folluk): Tavukların Yumurtladığı Kutu, Kasa.
Fayton: At Arabası.
Fere: Dişi, Yumurtlamaya Başlayan Tavuk, Genç Kız.
Fitoz: Sevimli.
Fırfır: Topaç.
Fırtılık : Sümük.
Furgun: Öküz Arabası, Karstan Gelir, Mil Geçmiş Tekerlekli Araba.
Gabala: Toptan.
Gada: Bela.
Gadan Alem: Dertlerini Ben Üstüme Alayım.
Gagal: Göz.
Gagaç: Kurumuş Otlara Verilen Ad.
Galah-Galah: Tezek Yığını.
Ganat: Kanat.
Ganayahlı: Kadın Ya Da Kız Için Söylenilen Bir Söz, Bela Arayan.
Ġanfet: Konfetı Şeker.
Ġanmiyer: Anlamıyor.
Gart: Yaşlı, Ihtiyar, Zamanı Geçmiş,Taze Olmayan.
Gartal: Kartal.
Gayda: Müzik, Makam.
Gaççe-Geç: Kürd Kızı
Gağ: Meyve Kurusu.
Gaşga: Alnı Siyah-Beyaz.
Gaşoy: Kaşağı.
Gede: Çocuk.
Gem: Atların Ağızlarına Takılan Atı Yönlendirmeye Yaran Alet.
Gergef: Nakış, Dantel.
Gıdik: Keçi Yavrusu.
Gıgı:Deve,Keçi,Koyun Vb.Hayvanların Pisliği.
Gıjik: Kıvırcık Saç.
Gılan: Duman Rengi.
Gıloyşa: Oturup Kalkmasını Bilmeyen, Saygısızca Davranan Kadınlar Için. Yalaka, Riyakar. Gıro: Kürd Oğlu.
Gına: Palıdı.
Girgal: İnekleri Bağlamak Için Kullanılan Paluttan “U” Şeklinde Boyunluk.
Giroy :Rehin.
Gobbal: Büyük Burun.
Gobbuz: Yumruk.
Gocik: Kaban.
Goduh: Eşek Yavrusu.
Gokgilik: Boyun Arası, Omuz.
Gonak (Gonah): Misafir.
Gor: Mezar.
Gorbagor: Toplu Mezar. Ölümü
Gorhana: Mezarlık.
Gorluk: Cenaze Için Saklanan Para.
Goruhçu: Korucu.
Gottik: Lahana Türlü Bitkilerin Sapı, Kökü.
Gotto: Kuyruğu Kesilmiş Hayvan.
Gotur: İz Bırakan Hastalık.
Gudik: Köpek Yavrusu.
Gullik: Dağlarda Kendiliğinden Yetişen Gulik adındaki bitki
Guruğ Tavuk: Anaç Tavuk.
Guzik: Kambur.
Guzuk: Kambur.
Guşgana-Quşqana: Tencere.
Göbelek: Mantar.
Gödek: Kısa.
Gökçek(Goçak-Goçak): Becerikli, Marifetli, Çalışkan. Göz: Oda.
Görümce: Damadın Kız Kardeşi.
Göy Göz: Mavi Göz.
Göy: Mavi.
Göyrüş Çubuk: Ökü Sürmeye Yarayan Çubuk.
Gözgü: Ayna.
Gözlük (Sineklik): Atların Gözleri Kenarlarında Bulunan Koşum Aleti.
Gücük Harman (Tahıl Döğülür).
Gümüş Kemer.
Gün: Güneş, Gün.
Günebahan: Ayçiçeği.
Güveyi: Damat,
Güyüm: İbriğn Büyüğü.
Güz: Sonbahar.
Güzgü (Gözgü-Qözqü): Ayna.
Ğanayahlı: Dayanıksız, Sabırsız, Belalı, Tez Canlı, Aciz Kimse.
Ğarmutlama: Sıcak Suyun ılındırılması.
Ğozan:Tarlaları Nadasa Bıraktıktan Sonra Biçilen Ot,Hozan.
Ġaroy:Bakar Kör.
Ġarı: Kadın
Ġaşoy :Kaşağı.
Ġoşġu: Araba Veya Çifte Koşulan At
Ġumroy: Çıngırak, Çan.
Ġundah: Yeni Doğmuş Çocuğu  Sarıp Sarmalamaya Yarayan Örtü.
Ġuş Beyin: Aklı Kıt.
Ġıroy :Kırağı


Ha: İşte.
Hahçıh-Ahaçik: Ermeni Kızı.
Hal: Ben, Benek,kar Küreği.
Hala: Babanın Kız Kardeşi.
Hamarat: Becerikli.
Hara (Hara): Nere.
Haralısan: Nerelisin.
Hayvah: Eyvah.
Hayvanlara Verilen Sulu Yiyecek.
He: Evet
Hepepine: Tamamen.
Herik: Tarlanın Pulluk Vb Aletle Sürülmesi.
Hersi Geldi: Sinirlendi.
Hesir: Tığla Yapılan Payendaz.
Hevenk: Kara Batmamak Için Ayağa Giyilen Geniş Ayakkabı.
Hirzel: Hayvan Gübresini Basmaya Taşimak Için Kullanılan 4 Kollu Tekerleksiz El Arabası.
Hurcun: Heybe.
Hündür: Yüksek.
Hına: Kına.
Hıra: Ham Kavun.
Hırttik: Beyaz Renkli Uzun Ve Pileli Salatalık Çeşidi, Acur.
Hırzel: Hayvan Dışkısı Taşımaya Yarayan Kap. Kabın Kenarları 20 Cm Yüksekliğinde Olur.
Hıyar: Salatalık.
Hış: Köpeklerin Boynuna Takılan Ve Vahşi Hayvanlardan Korunmak Için Takılan Demir veya Çelikten Çivili Tasma.
İbrik: İbrik.
İçgi:Içki.
İgit: Yiğit.
İlan: Yılan.
İldırım: Yıldırım.
İndi: Şimdi.
İstekan: Bardak.
İşmar: İşaret Etmek.
İt: Köpek.
İtdirseği: Arpacık.
İtgi: Yitik, Kayıp, Zayiat, Zarar, Ziyan. (Mec) Ölüm.
İtoğlit: Köpek Oğlu.


Kaftan: Elbise.
Kaftar: Yaşlı Köpek.
Kaftar: İhtiyar, Yaşlı.
Kahve: Palıdı.
Kalpak (Papak): Başa Örtülen Kalpak; Kuzu Derisinden (Körpe Kuzu) Yapılmış Olup, Içi Astarlıdır. Kuzu Doğar Doğmaz Vücuduna Bir Kılıf Geçirilir. Kuzu Büyüdükçe Ve Yünü Uzadıkça Kıvırcık Bir Hal Alır. Bu Deri Soyularak Papak Yapılır.
Kamçı Yapalağı: Kamçını Uç Kısmı.
Kamçı: Mal Derisiyle Yapılan Koşum Aleti.
Kancık (Qancıx, Kancıh ‘Gancıh’): Dişi Köpek. Sözüne Güven Olmayan,
Kap-Kacak: Mutfak Eşyalarının Genel Adı.
Karafatma: Böcek.
Kart: Yeşil Çimenlik Ama Sert Olan Yer.
Katır: Gatır.
Kaynana: Kayın Anne.
Kaynata: Kayın Baba.
Kayın: Damadın Erkek Kardeşi.
Kayış: Kemer.
Kaz Ayağı: Mayıs Ve Haziran Ayı Arasında Toplanır. Yaprakları Japon Şemsiyesi Denen Süs Bitkisine Benzer.
Kel: Ham Karpuz.
Kelağa: Bir Nevi Baş Örtüsüdür.
Kelebek: Kepenek.
Kendir: Kalın Ip, Cavan, Halat.
Kenger: Nisan-Mayıs Aylarında Çiçek Açan, 40-50 Cm Yüksekliğinde, Tüylü Çok Yıllık, Sütlü, Dikenli Ve Otsu Bir Bitki.
Kepçe Kulak.
Kersen:Hamur:
Kerti: Bayat:
Kertİ: Bayat:
Kestane: Şabalıdı.
Keçe: Koyun, Tavşan, Deve, Lama Gibi Hayvanların Yünlerinden Yapılan Tekstil Örneğidir.
Keçel Baş.
Kınnap: İnce Dayanıklı Ip:
Kırlent: Sekilere Konulan Yastık
Kidik: Keçi Yavrusu:
Kiler: Malzeme Ve Tandır Evi.
Kilim, Türk El Dokuma Sanatlarından En Önemlilerindendir. Günümüze Kadar Devamlılığını Sürdürebilmiştir. İnce Bir Halı Tipidir.
Kirtil: Kısa Ve Oldukça Sert Ot:
Kirve: Kirve Olanlar Arasında Kesin Bir Kardeşlik Vardır.
Kitmir: Küçük:
Kodik: Manda Yavrusu:
Koh: Taştan Yapılmış Ev.
Kolik: Boynuzu Olmayanan Hayvanlara Denir:
Kollik: Kuyruğu Kesilmiş Hayvan:
Kolopa :İçi Oyulmuş Kap
Kom: Bir Çeşit Ahır:
Kor (Kör) Göz.
Kor Araba:Kağnı
Kor: Kör:
Koraraba: Kağnı:
Korberevi: Önünü Görmeyen:
Kotan: Pulluk.
Kotete:Tabure
Kotik: İki Yaşındaki Manda Yavrusu.
Kozik: Ahırda Danaların Kapatıldığı Yer
Koşat: Binalarda Yük Taşıyan Kalın Ağaç
Kudik: Küçük Köpek, Enik:
Kula At.
Kullik: Bere:
Kulun: Kısrakların Yavrusu:
Kunkul: Omuz
Küsgi: Ağaç Sırık.
Kurig: Kısrakların Yeni Kulunu Tay:
Kurik: Tay.
Kurt: Canavar.
Kurun, Kürün: Ağaçtan Oyularak Yapılan Su Kabı:
Kurutmalı: Hastalıklı.
Kuzzik: Kambur
Kuş Burnu: Sonbaharda Olgunlaşır. Taze Olarak Tüketildiği Gibi Kurutularak Da Kullanılır. Çayı Yapılır.
Kuşekmeği: Mayıs Ayının Ortalarından Haziran Ayı Ortalarına Kadar Toplanan Bir Bitki
Kuşgana:Tencere
Kuşkana: Küçük Tencere
Kâr: Sağır.
Kömbe:Sütlü Ekmak
Kösöy:Ucu Yanmış Odun Parçası.
Köynek: Gömlek.
Köynek: Gömlek:
Köç: Göç.
Köçmek:Evlenmek Taşınmak
Külek: Ağzı Geniş, Altı Dar Su Kabı:
Küllah: Böğürtlen:
Külül, Külür: Yabani Bezelye:
Kürün: Koyunlara Açık Alanda Yem Verilen Tahtadan 30-40 Cm Yüksekliğinde Ve 3-5 Metre Uzunluğunda Kab.
Küsgi :Ağaç Sırık
Küski: Kaldıraç
Kütan: Kotan,Pulluk
Küze: Su Kabı


Lallo: Konuşamayan, Lal.
Lapatga: Kürek.
Laz: Karadenizliye Denilir:
Lazo: Oy Karadenizli:
Lazut: Mısır.
Lazut:Mısır
Laçin: Doğan.
Lelê: Ana, Bakıcı
Lenger: Geniş Ve Derin Leğen
Lepiğh: Yaşı, Plaka Halinde Taş.
Leppik: Düz Taş.
Lepİğh: Yassı, Plaka Halinde Taş
Leyakil Düşmek:Yorgun Düşmek
Lezgi: Halk Müziğinde Bir Makam Adı. İsim, Bir Aşık Adı:
Leçek: Beyaz Renkli Başörtüsü
Leçek: Tülbent.
Lıbbız: Parasız, Züğürt:
Lığlanmak: Mızmızlanmak Gibi
Lili: Lakap,:
Lobya: Fasulye
Lobye:Fasulye
Loda: Büyük Ot Yığını:
Lokko: Büyük Kaba
Loğ: Evlerin ve Tezeklerin Sıkıştırılması için yapılan Beton Silindir.
Lök:Büyük
Lüle Musluk, Suyun Aktığı Boru


Macarka: Arabaların Otu Taşımasını Sağlayan Ağaçtan Yapılan Düzenleme.
Mafiş: Küçük Kare Şeklinde Kesilmiş Yufkanın Yağda Kızartılması:
Mahal: Yer, Mesken:
Mahna: Bahane:
Makat: Tahtadan Yapılmış Sedir
Mama: Dayının Eşi.Hala
Mar: Yılan
Maran: Öküz Arabası, Ortası Delik Tahta Tekerlekli.
Marşapa: Kupa (Dolça)
Mattavar: Bir Çeşit Hastalık
Mazi: İki Teker Arasında ki mil
Maşrapa (Dolça): Kulplu Bir Çeşit Su Kabı.
Maşrapa: Kulplu Bir Çeşit Su Kabı
Mehriban: Kadın Adı, Merhametli:
Mercana: Kışlık Yakacağın Ormandan Temini.:
Merek: Ot Ambarı.
Merek: Saman yığılan Depo
Mertek: Damda Kullanılan Uzun Odun.
Meşe: Orman.
Mintan: Gömlek:
Miras Kalsın: Mal Sahibinin Ölmesini Dilemek
Modgam: İmece
Montof: Yörede Devlet Tarafından Dağıtılan Hollanda ırkı Inek.
Morbet: Çırak, Yardım Eden Çocuk:
Motal: Tuluğh, Peynir Konulan Kurutulmuş Koyun Derisi:
Mozik: 6 Aylık Dana.
Muruslarini Dökmek:Suratını Asmak
Muruzunu Sallamak: Suratını Asmak:
Muzveil: Muhbir
Muzveillenmek: İhbar Etmek
Muçurlamak:Buruşturmak
Mökkem-Arapça Muhkem: Sağlam, Kuvvetli.
Möğkgem: Sağlam
Mürgülemek:Uyuklamak
Mırık: Ağızdaki Diş Dizilerinde Oluşan Boşluğa Denir.
Mıtrıf: Dilenen Ve Bir Kapıdan Bir Şey Almadan Gitmeyen Kişi, Çingenelerin Bir Koluna, “Mıtrıf” Da Denir


Nacak: Balta.
Nahır: Sığır Sürüsü:
Napuzzar: Kapının Önünde Ya Da Arkasında Kalan Tarla:
Nar Çiçeği: Açık Kırmızı.
Narıncı: Turuncu.
Nat: Tırpan Sapı:
Nataş: Çıra Parçasına Verilen Ad:
Nağıl: Biçim, Tarz,
Ne Gaten: Ne Kadar.
Necoldi: Nerede.
Neft: Gazyağı:
Nehre: Tahta Yayık.
Nehre: Yağ Yapmak Için Kullanılan Alek:
Nevale: Erzak.
Nevale: Erzak:
Neve: Torun.
Nigart:Tavuğun Gagası
Nine: Nene.
Nöker: Ev Ve Tarla Işlerine Yardımcı Olan Yatılı Veya Normal Işçi.
Obbaz:İşe Yaramaz Aylak
Ohloy (Oxloy): Oklava.
Ohloy: Oklava
Oçkur: Uçkur:
Oğrı: Hırsız.
Oğul: Erkek Çocuk.
Ola, Ula: Ulan, Arkadaş.
Orak: Yarım Ay Şeklinde Elle Ot Biçmeye Yarayan Alet.
Otay-Butay: O Taraf- Bu Taraf.
Oturan Kimse:
Oynaş:Dost.
Ögeç: Bir Yaşını Geçmiş Erkek Kuzu
Ördekbaşı: Tok Yeşil, Koyu Yeşil.


Pahır:Bakır
Paklamah: Temizlemek.
Palan:At Veya Eşek Üstüne Atılan Bez.
Palaz:Bez
Paltar: Çamaşır.
Palıt: Yüksek Dayanaklı Dağ Ağacı.
Pampara: Bir Tür Yabani Bitki:
Panta: Yabani Armut, Ahlat:
Papağ: Başa Giyilen Tiftik Başlık:
Papul: Çocuk Ayakkabısı, Patik:
Patik: Çorap Üstüne Giyilen Yünlü Vb. Giysi.
Patos: Tahılları Samanından Ayırmak Için Kullanılan Alet.
Paxıl: Kıskanç:
Paxıllanmak: Kıskanmak
Pağaç: Yuvarlak Ve Kalın Bir Tür Ekmek, Somun:
Pec: Soba.
Peg: Yıkıntı, Virane Olmuş Ev Kalıntısı Için Denir:
Pege: Ahırda Hayvanların Ot Ya Da Saman Yedikler Bölme:
Peleş: Boynuzları Yanlara Doğru Açılmış Hayvanlara Verilenad:
Pelit: Palamut.
Pellük:Ayaktaşi Oyunu
Pembe: Çehrayi.
Pepe: Kekeme:
Peçkir: El Havlusu:
Peş Gün:Sofra
Peş:Arka.
Peşgun: Ayakları Kısa Yer Sofrası
Peşine Gitmek: Arkasından Gitmek:
Peşkİr:Havlu
Peşlemek: Kovalamak
Peştamal: Bele Bağlanan Ve Düğünlerde Kuru Yemiş, Tarlalarda Da Tohum Ve Gübre Serpmeye Yarayan Örtü.
Peştamal:Önlük.
Pırti: Elbise
Pızık: Yabani Arı:
Pızıklanmak: Sineklenmek:
Pin: Tavuk Yuvası, Kümes:
Pingal: Folluk, Tavuk Yuvası:
Pisik: Kedi:
Pitik: Köpek Yavrusu:
Pizik: Yabani Arı.
Pişik: Kedi.
Pocİlemek :Baltayı Taşa Vurma
Portlak: Göz Yapısı Büyük Olan:
Potur: Büzgü:
Poy Poy: Hele Bakın Anlamında Poy Poy Gülen :
Poşa: Çingene,:
Poşa:Ermeni Çingenesi,
Poşgun:Yer Sofrası:
Puhoy: Bukağı
Pulul: Ot Demeti:
Pulul:Ot Yığını
Pumpul: Yastık Başlarına Dikilen Püskül, Süslü
Punğar: Pınar:
Pusġu: Pusu.
Put: Bir Ağırlık Ölçüsü:
Puti: Yiyeceği Olmayan Ailenin Fertlerini Komşuları Alıp Besleme Işi:
Puç: Hiç,
Pörçük :Tırpanı Sapına Bağlayan Yeri
Pörçüklü: Yağcı, :
Pöçük: Kuyruk, En Geride Kalan:
Pöçük: Son. Kuyruk:
Pürçek:Saç Tutamı
Pürçüklü: Havuç:
Pütöy: Bütün, Hep.
Püşürik Aşı: Bir Tür Çorba:
Rapata: Tandıra Hamuru Yapıştırmak Için Kullanılan Alet.
Sabahaçan: Sabaha Kadar
Sahan: Demirden Yapılmış Tabak.
Sahi: Gerçek:
Sak: Çorabın Tabandan Yukarı Olan Kısmı
Sako :Kolsuz Ceket,Sakar, Dökülen
Saldat: Rus Askeri.
Sambağı. Samileri Bağlıyan Ip:
Sami: Boyunduruğa Takılan Ağaç Ya Da Demir Çubuk:
Sanaksal: Ahırların Orta Yerinde Çukur Hayvan Bokunun Toplandığı Kanal:
Sap: Başakların Tutunduğu Dal:
Sapılca: Tava.
Sarcen: Ölçü Birimi, Bir Öküz Arabası Yük.
Sarol: Can Eriği:
Sarı Erik: Alça.
Satġı: Satış
Sazna: Arazi Ölçümünde Kullanılan Bir Ölçü Aleti
Sağ: Kara Karga:
Sağdıç: Düğünde Damadı Gezdiren Kişi.
Sağdıç: Düğünde Damadı Gezdiren Kişi:
Secele: Soy Kütüğü:
Segirtmek: Çabuk Gitmek:
Seki, Sevki: Sedir:
Sekü:Divan
Seki:Divan,:
Sepġi: Ateşli Hastalık Sonucu Ciltte Oluşan Döküntü.
Seyis: Erkek Keçi.
Seğİrtmek:Çabuk Davranmak
Seğİrtmek:Çabuk:
Simişka: Ay Çekirdeyi :
Simişka: Ay Çekirdeyi.
Sinor: Tarla Hududu, Sınır:
Sitekan İstikan Bardak:
Sitil: 1-5 Kg Arası Süt Yoğurt Kabı.
Sitil: Süt Kabı:
Sivirlenme: Yokuş Aşağı Kayma Olayı:
Soko :Mantar
Sosiya: Parlak Renkli Kara Kuş:
Soyha, Andir, Meret:Uğursuz Şeyler Için Söylenir
Soyha, Andır, Meret: Uğursuz Şeyler Için Söylenir.
Stol: Sandaliye:
Sâbi: Küçük Çocuk.
Sükütten: Usulca.
Sülük: Sülük.
Sümük: Kemik.
Süzek: Süzgeç.
Sitil:Yoğurt Kabı
Sıggavus: Ahır Temizlemede Kullanılan Süpürge:
Sıloık: ıslık:
Sınıh: Kırık.
Sınıkçı Ortopedist.
Sıçan: Fare.
Şal: Kalın Ve Başörtüsünden Braz Daha Büyük Kimi Zaman Da Yünlü Örtü.
Şamama: Kokulu Küçük Kavun.
Şaplah: Tokat.
Şaplak: Tokat:
Şarildayan:Yıldırım
Şele: Ot, Yem Demeti.
Şillopa: Karla Karışık Yağmur:
Şin: Öküz Arabalarında Tekerin Etrafına Takılan Demir.
Şinel:Palto
Şirat: Peynir Suyu:
Şirin: Tatlı.
Şişek: 1 Yaşında Koyun:
Şişek: Doğacak Koyun.
Şogurt:Salya
Şogurt:Salya :
Şor Tuzlu
Şoradan: Yağmur Sularının Damda Aktığı Yer.
Şourtlu: Salyalı:
Şoğurt: Salya:
Şoş: Asfalt Yol:
Şoşartmak:Abartma
Şuşlanmak: Fazla Yatmak:
Şuşlanmak:Fazla Yatma
Şuşurtluk: Değirmen Oluğunun Su Dökülen Yeri:
Şöbe: Oltu Taşından Yapılan Boncuk:
Şöhe :Siyah Boncuk
Şüzzük: Peynirin Suyu:
Şüşe: Cam Bardak, Cam.
Şüşit:Huni


Talan: Saldırıya Uğramış, Soyulmuş.
Talaş: Telaş.
Tamça: Damla.
Tanış: Tanıdık
Tapan: Sürülmüş Tarlayı Düzeltmeye Yarıyan Tahta Kalas.
Tapan: Sürülmüş Tarlayı Düzeltmeye Yarıyan Tahta Kalas:
Tapul, Pulul :Ot Demeti
Tapul: Ot Demeti:
Tapul: Ot Veya Buğdayı Yığma. Taya: Otun Kışın Hayvanlara Yedirilmek Üzere Şehre Yakın Bir Yerde Yığılması.
Tar: Kümes Hayvanlarının Yüksekte Durması Için Kümese Yerleştirilen Ağaç Vb.Düzenek.
Tar: Tavukların Üstüne Dizildiği Ince Sırık
Tat :Çorabın Ayağa Giyilen Daban Kısmı
Tavşal: Kadınların Baş Örtüsünün Kalını:
Tağaryirlenme: Kendinden Geçme:
Tağayİrlenme :Kendinden Geçme
Taşıyıcı (El Arabası Çıktı, Mertlik Bozuldu):
Tecgere: Hayvan Pisliğini Taşımaya Yarıyan Tahat Alet:
Tehne (Tekne): Un Elenip, Hamur Yapılan Tahta Leğen.
Teketek: Üç Etek Veya Entariler Sade Ve Koyu Renkli Olup 3-6-9 Tahtada Biçilmiş Geniş Kırmalıdır.
Tekne Kazıntısı-Son Beşik:Dünyaya Gelen Son Evlat Teknesi
Telek: Kaz Kanadı Ile Süpürme Amaçlı Yapılmış Alet :
Telenk (Tağ-Sitil): Karpuz, Kavun, Hıyar Gibi Ürünlerin Dalları.
Telis: Çuval.
Telli Turna: Telli Turna
Tellük:Yünlü Takke
Teper: Doldurur, Ha Bire Teper:
Terek: Kap, Kaşık Yerleştirilen Tahta Mutfak Dolabı,raf
Termaş: Bozuk
Termaşa Kalsın: Bozulsun Kalsın:
Terpen: Kımılda:
Terpet: Kımıldat
Tetan: Hayvan Dışkısının Doğal Haliyle Kurumuş Hali, Yakacak Olarak Kullanılır:
Tevür: Çeşit:
Tevür:Çeşit
Teyze: Annenin Kız Kardeşi.
Tez: Çabuk.
Teze Gelin: Yeni Gelin.
Tezeden: Yeniden.
Tezek: Hayvan Dışkısı Ile Yapılmış Yakacak:
Teşi: Yün Eğirme Aleti.
Teşt: Saç Legen
Tik: Yüksek, Dik
Tike: Küçük Et Parçası
Timoy: Nezle, Ingi, Dumağı.
Tiğ :Saman Ekin Karışımı Yığın
Toglu: Bir Yaşına Kadar Olan Kuzu.
Torhola :Kabuk Tutmamış Yumurta
Torlak: İş Bilmeyen, Acemi:
Torpax : Toprak
Torpax Başına: Ölesin, Mezara Gidesin:
Tosbağa: Kaplumbağa.
Tosbağa: Kaplumbağa:
Toy: Düğün.
Trink: Peşin Para Anlamında
Tufax-Tufağ: Aile, Yuva.
Tula: Köpek Yavrusu :
Tula: Köpek Yavrusu.
Tulla: Köpek Eniği:
Tullanmak: Yuvarlamak:
Tuluk: Tulum:
Tum: Sınır, Hudut, Tarlanın Tumu.
Tuman: Alt Iç Çamaşırı.
Tump: Tarlaların Kenarı
Tusmak:Sinmek
Têlli: Güzel, Narin:
Têy: Bir Nida, Têy Nezaman Geldi:
Töhmet: Başa Kalkmak, Söz Altında Ezmek.
Töyür:Çeşit:
Tülek: Korkudan Çabukça Kaçan, Ödlek
Tülkü: Tilki.
Türma: Hapis
Tütün: Duman
Tütüye Bir Kadın Ismi:
Tıfıl: Küçük.
Tırhıç: Ahırın Içini Bölmek Için Yapılmış Tahta Duvar, Bölme:
Tırık: İshal
Tırıklamak: İshal Olmak, Halk Arasında Amel Ve Sürgün. Tik: Yüksek, Dik.
Tığ: Saman Ekin Karışımı Yığın.
Tığa: Saygısız Olan Delikanlıya Denir


Uca: Yüce, “Uca Dağların Başında:
Ula Ula: Hele Hele, Ola, Olan.
Umaç: Hamurdan Yapılan Bir Yemek:
Urus: Rus.
Uçgun: Uşgun Çok Yıllık Otsu Bir Bitkidir.
Uçuh: Yıkık.
Uğurramak (Oğurramak):Çalmak:
Uğuz: Oğuz:
Uşah: Çocuk.
Uşax: Çocuk


Üleşmek:Bölüşmek
Ürek: Yürek
Üstü: Elbisesi:
Üzdür: Yüzdür.
Üzerlik: Sedefotu.


Variyetli: Zengin, Varlığı Yerinde Olan.
Varlı: Zengin.
Varsız: Serveti Olmayan.
Vedra: Kova.
Vedre Kova, Su Kabı
Veran Kalsın: Harabe Olsun
Veran: Harabe.
Veran: Viran, Harabe:
Vezinlik (Mermilik): Çuhanın Sag Ve Sol Göğsüne, Mermilik Denilen Yere Mermiler Veya Mermileri Andıran Gümüş Takılır.
Vişşş!: Şaşırma Ifadesi.
Voj: Yular
Vurgun: Tutkun.


Yaba :Beş Parmaklı Ağaç Dirgen
Yad: Yabancı.
Yal: Köpek Yiyeceği
Yalaka: Yağcılık Eden
Yalax: Köpeğe Yal Verilen Kap, Yal Kabı.
Yamah: Yama.
Yaman Gün: Kötü Gün.
Yanaşma: Yandan Takılan
Yanbegi: Yatay Olan Eğiri
Yanpuri: Eğri Düz Olmayan
Yansılama: Taklit Etmek
Yanġı :Acı, Üzüntü.
Yappa: Bir Çeşit Tezek Türü, Elle Şekil Verilerek Yapılır. Yarımağız: İsteksiz.
Yarpax: Yaprak
Yarpuz: Ballıbabagiller Familyasındandır.
Yavan: Katıksız.
Yayan: Yürüyerek.
Yaylıx: Başörtüsü
Yazığ: Zavallı.
Yaşik: Ağaçtan Yapılan Kasa:
Yaşmax: Başörtüsü
Yege: Eye
Yegin: Çalışkan, Üşenmeyen
Yeke: Büyük, Kocaman.
Yektİ:Yetim
Yel: Osuruk.
Yel: Rüzgar.
Yerinmek: Heveslenme:
Yesir Olmak: Kurban Olmak:
Yesir: Esir.
Yeğin:Çalışkan Titiz
Yeşik:Ağaçtan Yapılan Kasa:
Yeşil: Yaşıl.
Yeşilbaş: Ördek.
Yola Vurma: Gönderme.
Yon: Bir Ağacı Yontmak
Yoz: Kısır Mal
Yoğurt Kabı
Yuha: Sığ Derin Olmayan. İnce.
Yumri: Yuvarlak:
Yumuru: Yuvarlak
Yungul:Hafif :
Yuxu: Uyku Yuxun Gelêr:
Yêddi: Yedi.
Yêri: Yürü:
Yüklü: Hamile
Yüngül-Yungul: Hafif.
Yüzi Goyli/Yüzi Guyli: Yüz Üstü Yatmak,
Yüzü Ġara: Yüzüne Bakılamayacak Utanç Işleyen.
Yığ: Topla
Yığın: Ot Yığını, Kalabalık


Zabun :Fakir
Zabun: Çelimsiz
Zahar: Gerçekten Öyle
Zangal :Tabansız Uzun Çorap
Zanka: Kızak
Zağ: Keskin Sivri
Zağar: Küçük Köpek.
Zeda :Tarlanın Sürülmemiş Tarafı
Zeher: Ağu, Zehir Anlamında.
Zehlem Gİtmek: Nefret Etmek:
Zehrimar: Sinirli Bir Anda Ne Var Anlamında Kullanılır.
Zenne:Kadın
Zer: Altın
Zerge: Değersiz, Değeri Düşük Olan Denir.
Zerzebil: Perişan.
Zetelcem:Tıpdilinde Sulu Zatülcemp Denilen Hastalıktır.
Zevsek: Geveze
Zeşt: Ağıt
Zeşt: İnce Sac
Zıbın: Bebek Gömleği:
Zınġıroy (Zinġıroy): Çan, Zil
Zırlama: Ağlama, Çok Söylenme:
Zırzop: Uyumsuz, Kaba Saba:
Zibil: Çöp.
Zibil: İnce Toz
Zirt: Gösteriş Meraklısı
Zirza: Aşmalı Kilit.
Zirzop: Uyumsuz, Kaba Saba.
Ziyil: Siğil
Zokko: Mantar:
Zoğ: Kızgın Zeminden Çıkan Buhar,Zorluk Anlatır.
Zubun:Mintan
Zukkum: Haram:
Zukkum: Zehir, Zakkum Anlamında
Zurgana :Eğri Büğrü Vücutlu
Zuġum: Zehir, Zakkum Anlamında,Haram.
Zürriyet:Döl,Soy.

Kaynak:

-Hasan Demirci-Emekli Öğretmen-Şair
-Muhammet KEMALOĞLU “Terekeme-karapapah Türkleri Ağzına Ait Sözcükler(Muş Bulanık Çevresi)”

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir