Mevlana Halid-i Bağdadi Hakkında Bilgi

Yayım tarihi:

Nakşibendi Tarikâtı Hâlidiye kolu altın silsilesi

  • İmâm’ul Embiyâ Seyyidina Muhammed
  • Ebu Bekri’s-Sıddiyk
  • Salmân-ı Fârisî
  • Kâsım bin Muhammed
  • Cafer-i Sadık
  • Bayezid-î Bistamî
  • Hâce Ebû’l Hasan Harakânî
  • Ebu Ali Farmedi
  • Yusuf Hemedani
  • Abdu’l-Halık Gucdüvani
  • Hace Arif Rivgiri
  • Mahmud İncir Fagnevi
  • Hâce Azîzan Ali Râmitenî
  • Muhammed Baba Semasi
  • Seyyid Emir Külal
  • Muhammed Bahaüddin Nakşibend
  • Hâce Alaaddin-i Attar
  • Yakub Çerhi
  • Hâce Ubeydullah Ahrar
  • Hâce Muhammed Zahid
  • Derviş Mehmed
  • Muhammed Hacegi Emkengi
  • Hâce Muhammed Bakibillah
  • İmam-ı Rabbani Ahmed-i Faruk-i Serhendi
  • Hâce Muhammed Masum
  • Şeyh Seyfüddin Arif
  • Muhammed Nurü’l-Bedvani
  • Şemsüddin Habibullah İbn-i Mirza Can
  • Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Ğulam Ali Dehlevî
  • Mevlânâ Hâlid Ziyauddin Bağdâdî (1779 – 1826 CE)

Eserleri.

  • Dîvân (Bulak 1260). Ağırlıklı olarak Farsça, ayrıca Arapça ve Kürtçe şiirlerden oluşur.
  • Risâle fî is̱bâti’r-râbıṭa (İstanbul 1284; Kazan 1890; Şam 1289). Eser Türkçe’ye tercüme edilmiştir (Tercüme-i Reşehât kenarında, İstanbul 1291).
  • Buġyetü’l-vâcid fî mektûbâti’l-Mevlânâ Ḫâlid (Şam 1334). Hâlid el-Bağdâdî’nin mürid ve halifelerine hitaben yazdığı bir kısmı Farsça, çoğu Arapça mektuplardan oluşur. Yeğeni Muhammed Es‘ad Sâhibzâde tarafından derlenen eser Mektubât-ı Mevlânâ Hâlid adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir (trc. Dilaver Selvi – Kemal Yıldız, İstanbul 1993).
  • Risâle fî âdâbi’ẕ-ẕikr (Buġyetü’l-vâcid içinde).
  • Risâle fî âdâbi’l-mürîd maʿa şeyḫih (Kazan, ts.).
  • Risâle fi’ṭ-ṭarîḳ (Bulak 1262). 1257’de (1841) Şerîf Ahmed b. Ali tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.
  • Cilâʾü’l-ekdâr. Bedir gazilerinin isimlerini ihtiva eden bir manzumedir.
  • Ferâʾidü’l-fevâʾid. Cibrîl hadisinin Farsça şerhidir.
  • Vaṣiyetü’ş-Şeyḫ Ḫâlid (İstanbul 1284).
  • Risâletü’l-ʿiḳdi’l-cevherî (İstanbul 1259; Şam 1334). Eş‘arîler’le Mâtürîdîler’in kesb ve irâde-i cüz’iyye konusundaki görüşlerini inceleyen bir risâledir.

Hâlid el-Bağdâdî ve tarikatı hakkında yazılan eserlerin başlıcaları da şunlardır:

  • Şeyh Osman b. Sened el-Basrî, Aṣfa’l-mevârid min selsâli aḥvâli’l-İmâm Ḫâlid (Kahire 1313). Eser, Ebû Bekir el-Ahsâî tarafından en-Neşrü’l-verdî bi-aḫbâri Mevlânâ eş-Şeyḫ Ḫâlid en-Naḳşbendî el-Kürdî adıyla kısaltılmıştır.
  • Haydarî, el-Mecdü’t-tâlid fî menâḳıbi’ş-şeyḫ Ḫâlid (İstanbul 1292). Yakup Çiçek tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir (İstanbul, ts.).
  • Şehâbeddin Mahmûd el-Âlûsî, el-Feyżü’l-vârid ʿalâ ravżi mers̱iyyeti’l-Mevlânâ el-Ḫâlid (Kahire 1278). M. Cevâd Siyahpûş’un yazdığı mersiyenin şerhidir.
  • Dâvûd b. Şeyh Süleyman b. Circîs (George), Müsellî’l-vâcid ve müs̱îrü’t-tevâcüd fî taşṭîrî mers̱iyyeti Mevlânâ Ḫâlid. İbn Âbidîn’in yazdığı mersiyenin taştîri olup her ikisi birlikte yine İbn Âbidîn’in Sellü’l-ḥusâmi’l-Hindî adlı risâlesinin sonunda basılmıştır (Dımaşk 1331).
  • Muhammed b. Süleyman el-Bağdâdî, el-Ḥadîḳatü’n-nediyye fi’ṭ-ṭarîḳati’n-Naḳşbendiyye ve’l-behceti’l-Ḫâlidiyye (Aṣfa’l-mevârid’in kenarında, Kahire 1313; İstanbul 1986). 6. Muhammed b. Abdullah el-Hânî, el-Behcetü’s-seniyye fî âdâbi’ṭ-ṭarîḳati’l-ʿaliyyeti’l-Ḫâlidiyyeti’n-Naḳşbendiyye (Kahire 1303, 1319).

Kaynaklar:

  • Wikipedia-Halidilik
  •  TDV İslâm Ansiklopedisi 15. cilt-Sayfa 296-299

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 14 Kasım 2021 Kerim Usta

Bu Konu Kerim Usta tarafından Yayımlandı.

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise bir "Sevda"...

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir