Karamanoğulları Beyliği Hakkında Bilgi

Yayım tarihi

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 17 Eylül 2021 Kerim Usta

Karamanoğulları Beyliği Hakkında Bilgi

SİYASİ TARİH

  • Beyliğin menşeî ve kuruluşu

Anadolu Selçuklu Devleti’nin zayıflaması ve yıkılması sırasında kurulan Türk beyliklerinin en uzun ömürlülerinden birisi olan Karamanoğulları Oğuzlar’ın Afşar boyuna mensuptur. Bu Afşar Türkmenleri, Xİİİ. yüzyılın ilk yarısından itibaren devam eden Moğol istilâsi sırasında ülkelerini terk ederek önce Azerbaycan ve Şirvan taraflarına gelmişler ve buradan Anadolu’ya geçerek Türkiye Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykübad (1220-1237) tarafından Ermenek vilâyetine yerleştirilmişlerdir (1228).

Bu Türkmenlerin başında Nûre Sûfî b. Sâdeddin isimli bir reis bulunuyordu. Nûre Sûfî bu sıralarda Anadolu’da yayılmakta olan Babaîler tarikatına girmiş ve böylelikle o bölgedeki Türkmenler üzerinde nüfuz kurmuştur. Nûre Sûfî’nin Babaî şeyhi olarak müridleriyle birlikte gazaya çıktığı, Ereğli ve Sılıfke taraflarında başarılı akınlar yaptığı bilinmektedir. Daha sonra Ereğli’yi Hristiyanların elinden alan Nûre Sûfî bu suretle arazisini genişletmeye başlamıştır.

Nûre Sûfî’nin ölüm tarihi kesin olarak belli değildir. Mezarının Mut kazasının Sinanlı bucağının Değirmenlik yaylasında olduğu bilinmektedir.

1- Kerimuddin Karaman

Nûre Sûfî’nin ölümünden sonra yerine oğlu Kerimuddin Karaman geçti. Karaman Bey, Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol baskısı altında gittikçe zayıf düşmesinden de istifade ederek Ermenek, Mut, Gülnar ve Sılıfke kalelerine zaman zaman akınlar yapıyordu. Daha sonra Ermenek’i ele geçiren Karaman Bey, ÒErmenek BeyiÓ unvanını alarak beyliğinin temelini atmış oldu. O, güney komşuları olan Kılıkya Ermenileri ile de çetin ve başarılı mücadeleler yapıyordu.

Karaman Bey’in bu başarılarını ve gün geçtikçe daha da kuvvetlendiğini gören Selçuklu Sultanı IV. Rukneddin Kılıç Arslan (1249-1266) Lârende (Karaman) kalesini ona vermek zorunda kaldı. Sultan ayrıca Karamanlılarla akrabalık tesis etti. Ancak Karamanlılarla Selçuklular arasındaki bu dostluk kısa sürdü. Selçuklu sultanının Antalya ve Alâiye (Alanya) ve Denizli bölgesindeki Türkmen beylerinden bazılarını cezalandırması üzerine bir gün sıranın kendilerine de geleceğini düşünen Karamanlılar daha önce harekete geçerek başlarında Karaman, Zeyn el Hac ve Bonsuz olduğu halde yirmi bin kişilik bir kuvvet ile Konya üzerine yürüdüler. Muineddin Pervane emrindeki Selçuklu kuvvetleri ile Karaman ordusu Gavele kalesi önünde karşılaştılar. Savaşı kaybeden taraf Karamanlılar oldu. Karaman Bey kaçtı ise de kardeşleri yakalanarak Konya’da iç kale kapısında asıldılar (1261).

Karaman Bey bu tarihten kısa bir süre sonra vefat etti. Yerine ailenin kararı ile büyük oğlu Şemseddin Mehmed Bey geçti.

2- Şemseddin Mehmed

Karaman Bey’in ölümünden sonra Ermenek ve Karaman ili’ne Bedreddin Hotenî tayin edildi. Karaman Bey’in oğulları Mehmed, Mahmud, Kasım ve Halil Beyler Selçuklular tarafından yakalanarak Gavele (Kâvle) kalesine hapsedilmişlerdi. Ancak Selçuklular, Karaman halkının topyekûn bir saldırısından korkarak bu beyleri serbest bıraktılar. Bir müddet sonra en büyük kardeş olan Mehmed Bey, Karaman Beyliği’nin başına getirildi.

Mehmed Bey, Moğol baskısına karşı isyan etmiş olan Hatıroğulları ile ittifak yaptı ve onların yardımına Türkmen kuvvetleri gönderdi. Onun bu hareketi üzerine Selçuklular Bedreddin Hotenî komutasındaki bir orduyu Karaman’a gönderdiler. Mehmed Bey, üzerine gönderilen bu kuvvetleri Göksu yakınlarında ağır bir yenilgiye uğrattı. Mehmed Bey bu başarısından sonra sahiller emiri Hoca Yunus’u da bozguna uğrattı. Bu seferler sırasında Eşref ve Menteseoğulları’nın Karamanlıları destekledikleri görülmektedir.

Karamanoğlu Mehmed Bey Selçuklulara karşı kazandığı bu başarılardan sonra Anadolu’daki Moğollara karşı tam anlamıyla bağımsızlık bayrağını açtı O, Memlûk Sultanı Melik Zahir Baybars’tan gerekli manevî desteği aldıktan sonra Eşref ve Menteşeoğullarının da yardımı ile bir kez daha Konya üzerine yürüdü. Konya surları önlerine gelen Mehmed Bey, Konyalıları kendisi ile işbirliği yapmaya davet etti. Şehri müdafaa eden Eminuddin Mikâil, İzzeddin’in İstanbul’da kalmış olan şehzâdelerinden birini getirmek isteyen Mehmed Bey’e karşı koydu. Mehmed Bey teklifinin reddedilmesi üzerine, Cimri lâkabı verilen Gıyasuddin Siyavuş’u Selçuklu sultanı olarak ilân etti. Böylece 10.000 kişi kadar olan Karaman kuvvetleri şehre girmeyi başardılar. Konya önünde toplanan divanda Òbugünden sonra divanda, dergâhta, bergâhta, mecliste ve meydanda Türkçe’den başka dil kullanılmamaya karar verildi (Mayıs 1277).

Karamanoğlu Mehmed Bey Konya’da işleri yoluna koyduktan sonra Sahib Ata oğulları ve Germiyanlılar üzerine yürüdü. Mehmed Bey Sahib Ata oğullarını yenip geri döndüğünde Konya kapıları kendisine açılmadı. Bunun üzerine Ermenek’e çekilmek zorunda kaldı. Bu olaydan sonra Sahib Çüveynî idaresindeki SelçukluMoğol ordusu İlhanlı hükümdarı Abaka Han’ın emri ile Konya’ya yardıma geldi. Konyalılar, Karamanlılar’a karşı kendilerine yardıma gelmiş olan bu Moğol kuvvetlerini sevinçle karşıladılar. Daha sonra Moğollar ile karşılaşan Mehmed Bey mağlûp oldu. Kardeşlerinden Tanu ve Zekeriya ile beraber öldürüldü (1277).

3- Güneri Bey

Şemseddin Mehmed Bey ve kardeşlerinin öldürülmelerinden sonra beyliğin başına Mehmed Bey’in hayatta kalan kardeşi Güneri Bey geçti. Ancak onun zamanında Karamanlılar pek varlık gösteremediler. Zira Moğol-Selçuklu kuvvetleri Karamanlılar ile işbirliği yapan Türkmenlere karşı acımasız bir yıldırma hareketine başlamışlardı. Böyle olmakla birlikte Karamanlılar, III. Gıyaseddin Keyhüsrev’in annesi ile anlaşarak emirlik mensurunu aldıktan sonra (1284), Güneri Bey etrafında toparlanmaya başladılar.

Yazar: Ergunca

Herkes Cennete Gitmek İster ama Hiç Ölmeden Cennete Gidilir mi?

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir