Hoca Dehhani Hakkında Bilgi

Sponsorlu Bağlantılar

Kerim Usta -Yüzyıllara Göre Divan Edebiyatı
Hoca Dehhani’nin yaşadığı yıllar tam olarak tesbit edilemezse de şiirlerindeki bilgilerden 14. yüzyıl’ın ilk çeyreğinde doğmuş olduğu  ve 14.yy’ın sonunda ise vefaat ettiği sanılmaktadır.Kimi araştırmacılara göre 13. yy’da yaşadığı kesindir.

Dehhani’nin şiirleri ise gazel ve kaside şeklindedir.Araştırmacılar arasında Dehhânî’den ilk olarak Fuat Köprülü bahsederek yedi şiirle ilim dünyasına  tanıtmıştır.Hayat mecmuasında yayımlanan bir yazıda Köprülü, Millet ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanelerinde Şikari’nin Karaman tarihine dair bir

eserinin Yarcanî’nin Şâhnâme ‘sinde kayıtlı olduğunu söyler. Bu eserde Selçuklu hükümdarı I. Alaaddin Keykubad’ın (saltanatı 1220-1237) Dehhânî’ye bir Selçuklu Şehnâme’si yazmayı emr ettiği ifade edilmektedir. Bu emir üzerine 20.000 beyitlik bir Şâh-nâme yazmıştır.Kayıtlarda olan bu eser ne yazık ki  günümüzde halen bulunamamıştır.

Bugüne kadar yapılan çeşitli araştırmalarda Hoca Dehhani’ye ait bir kaside, yedi gazel olmak üzere toplam sekiz manzume olduğu  araştırmacıların bilgisine sunulmuştur.

Gazeller en az 5, en çok 22 beyitle yazılmış olup, 55 gazel 7 beyitle yazılmıştır. Şair, toplam 106 manzumede 9 bahir ve 15 farklı aruz kalıbı kullanmıştır. Bu kalıplardan en çok kullanılanı muzârî bahrinde düzenlenmiş olan mef û lü / fâ ‘i lâ tü / me fâ ‘î lü / fâ i lün vezni olup, 22 kez tekrarlanmıştır.

Hoca Dehhani Divanı’ndan Örnekler:

Kaside (28b-29b)mef˘ūlü/fā˘ilātü/mefā˘īlü/fā˘ilün

  1. Dünyā maķām-ı Işret ü dār-ı beķā degül
    Cüzvī-durur ana nažarum muslaķā degül
  2. Kim geldi bu maķāma ki bin dürlü derd-ile
    Gitdükde işi nāle vü vā gasretā degül
  3. Nergis gibi göz aç bu gülistān içinde bul
    Bu tāze gül ki hemdem-i hār-ı cefā degül
  4. Yüzün suyını oda döküben bu hāk içün
    Ömrüni virme yile ki bād-ı hevā degül
  5. Ger dilesen ki gācetüni gaķ revā ķıla
    Bu dirlik-ile ölmegil āhir revā degül
  6. Yek-reng ol ki kimse sana garf dutmaya
    Kim hīç elīfün arķası yükden dü-tā degül
  7. Bu düzme sūret-ile nicesi er olasın
    Kim er şi˘ārı sıdķ u safādur ķabā degül
  8. Bū-cehl Agmed-ile egerçi beşer-durur
    sūretde ille ma˘nīde çün Mussafā degül
  9. Niteki ney-şeker ney-ile bir rengedür müdām
    İllā şeker magalli ney-i būriyā degül
  10. Ķoma śevāb yolını ķılma hasā dahı
    Ehl-i śevāb bile ki bu söz hasā degül
  11. İy yār sen elüni özünden tamām yu
    Kim kendözinden el yumayan pārsā degül
  12. Nefs-i merīd-i mürtedi öldürmeyen be-cid
    Tīg-i cihād-ı cehd-ile ehl-i gazā degül
  13. Şol kim günāh-ıla ķara ķılmadı nāmesin
    Ag eyledi yüzini ki gözi ķara degül
  14. Ol genc üstine oturanun çü ejdehā
    Şimdi lagidde mūnisi cüz ejdehā degül
  15. Ķālū belā elest güninde diyenlere
    Renc ü belā vefā vü keremdür belā degül
  16. Işķ bābını oķumayan illā rumūzını
    Ne bā bile ki ol ehl-i velā degül11
  17. Ol kim belā vü mignete sabr eyleyümedi
    Ķālū belā[dan] ana söz açmaķ revā degül
  18. Bundan ķıyās eyle ki Mecnūna Leylīnün
    Cevr ü cefāsı mihr ü vefādur cefā degül
  19. Işķun yolında subg bigi sādıķ olmayan
    Bilün ki gönli sopsolu sıdķ u safā degül
  20. Görsün bu mis vücūdumuzı nice ķıldı zer
    Ol kūr kim dir er nažarı kīmyā degül
  21. Ol sūreti gedā ki mülūke baş egmedi
    Sulsān-ı ma˘nī diniz ana kim gedā degül
  22. Ol pādişeh kim ancılayın bir gedāydan
    Himmet dilemedi iline pādşā degül
  23. Dehhāni sözlerini ķulaguna küpe ķıl
    Her biri dürr-i ma˘nī-durur kehrübā degül
  24. Çıķarma zīnhār ķulagundan anı kim
    Bir gün sana gerek ola yalguz ana degül

 

 

Kaynak:

-Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 15, İstanbul 2015, 1-26.
-Hoca Dehhani (13.Yüzyıl)-Turkedebiyati.org

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir