Hacı Bektaş-ı Veli Hakkında Bilgiler

Hacı Bektaş-ı Veli Hakkında Bilgiler

Hacı Bektaş-ı Veli

Horasan’da doğup (d. 1209) büyüyen, büyük mütefekkir ve mutasavvıf Ahmet Yesevi’nin ocağında da eğitimini tamamlayan Hacı Bektaş Velî, aldığı talimat gereği Anadolu’ya gelmiş ve (bugün Nevşehir iline bağlı Hacıbektaş ilçesi olarak bilinen), o zamanki adıyla Sulucakarahöyük’e yerleşmiştir. Orta Asya Türk kültürünü İslam dininin prensipleri ile mecz ederek yorumlayan ve irşat görevi ile Sulucakarahöyük’e gelen Hacı Bektaş Velî, Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır.

Özellikle bir Hıristiyanlık merkezi olan Kapadokya bölgesine yakın bir yerde yerleşmesi, Türkleştirme, İslamlaştırma ve gönülleri aydınlatma çalışmalarına orada başlaması ayrı bir önem arz etmektedir.

Hacı Bektaş Velî ilmi, irfanı, kişiliği ve engin hoşgörüsü ile Sulucakarahöyük’te kısa sürede pek çok dost edinmiş, düşmanların dahi takdirini kazanmıştır. Bu dostların sevgisi önce Sulucakarahöyük’ü aşmış, daha sonra da Anadolu sınırlarından taşarak Rumeli ve Balkanlar’a ulaşmıştır.

İman bütünlüğü, ibadet üstünlüğü, ahlak olgunluğu, ilim-irfan, birlik-beraberlik, kardeşlik, saygı-sevgi ve hoşgörü gibi konularda verdiği mesajlarla geçmişe olduğu gibi günümüze de ışık tutmuştur. Bu mesajlar geleceğe de ışık tutacak açıklamalar olarak günümüze kadar canlılığını korumuş ve halen de korumaktadır. Hacı Bektaş Velî’nin üstün karakteri, geniş hoşgörüsü ve keskin zekâsı, teşkilatçılığı, yöneticiliği ve derin ilmi ile birleşince kısa zamanda Sulucakarahöyük (Hacıbektaş)’ün çehresi değişmiş, manevî bir merkez durumuna gelmiştir.

Böyle bir ortamda Ahmet Yesevi’nin Türkistan’da yaptığını o, Anadolu’da yapmıştır. Bir taraftan kendisi Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması için çalışırken diğer taraftan ocağında yetişen ve davasına gönül veren insanlar da Anadolu, Rumeli ve Balkanlar’ın Türkleşmesi ve İslamlaşması için çalışmışlardır.

Hacı Bektaş Velî’den aldıkları ilham ve aşk ile Türk kültürünü ve İslam dinini yaymak için yola çıkan bu gönül erleri, aldıkları emir gereği çeşitli yerlere dağılmışlar ve gittikleri yerlerde faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bugün Rumeli ve Balkanlardaki kardeş ve soydaşların büyük bir kısmı bu maksatla oralara gitmiş ve oralarda kalmış olan gönül erlerinin çocuklarıdır.

Hacıbektaş ilçesini kendisine mekân edinen, 13. asırdan bugüne kadar müritleri ve sevenleriyle de hemen her coğrafyadaki insanların gönlüne taht kuran Hünkâr Hacı Bektaş Velî, kendi hayatında sohbetleriyle günümüze kadar da eserleri ve bağlıları vasıtasıyla insanları iyiliğe, doğruluğa ve güzelliğe çağırarak İslam’ın geniş halk kitlelerine yayılması için çalışmıştır.

Bugünkü adıyla Hacıbektaş ilçesi ya da eski adıyla Sulucakarahöyük merkezde olmak üzere, Hacı Bektaş Velî’nin etkileri Anadolu’dan Balkanlar’a ve Orta Avrupa’ya, Kafkaslardan İran’a, Ortadoğu’ya kadar yayılmıştır”.10 Göde’nin de belirttiği gibi O’nun sevgisi dün olduğu gibi günümüzde de devam etmekte ve dünyanın pek çok yerinde kendisini ona bağlı hisseden bireyler ve topluluklar bulunmaktadır.

Bugün Anadolu, Rumeli ve Balkanlar ile Asya, Avrupa, Amerika ve Ortadoğu’da Hacı Bektaş Velî’nin hoşgörü ve sevgisi ile yaşamaya, ondan aldıkları kültürü yaşatmaya çalışan, teşkilatlanmış veya teşkilatlanmamış pek çok insan bulunmaktadır. Asırlar geçmesine rağmen sevgi ve saygınlığından hiç bir şey kaybetmeyen bu ulu eren tüm canlılığı ile hem kendisi hem de öğretileri gönüllerde yaşamaya ve yaşatılmaya çalışılmaktadır.

Lokman Parende’den ilk eğitimi almış ve Hoca Ahmed Yesevî (1103-1165)’nin öğretilerini takip etmişti. Bundan dolayı Yesevi’nin halifesi olarak kabul edilmektedir. Anadolu’ya geldikten sonra kısa zamanda tanınarak kıymetli talebeler yetiştirdi. Hacı Bektâş Velî kendisinin de bağlı olduğu “Ahilik Teşkilâtı” ile, Osmanlı Devleti’nin kuruluş devrinde Anadolu’da sosyal yapının gelişmesinde önemli katkılarda bulunmuştur.

Âhiler’in reisi olan ve Kırşehir’de yaşayan Ahi Evran’nın Hacı Bektâş Veli ile de dostlukları vardı. Sivas’taki Âhiler çok geniş bir teşkilâta sahip oldukları gibi Babâîler ile de sıkı münasebetlerde bulunuyorlardı. Bayburt’taki Âhiler’in başkanlığına ise “Âhi Emîr Ahmed Bayburdî” getirilmişti. Velâyet-nâme-i Hacı Bektâş Velî adlı eser Hacı Bektâş-ı Velî’nin sık sık Kırşehir’e ziyaretlerini ve Ahi Evran’la yaptığı sohbetlerini anlatmaktadır.

Osmanlı gazileri aracılığıyla Hacı Bektâş-ı Velî’yi tanıyan Osmanlı sultanları Yeniçeri Ocağı’nı kurarken gaziler arasında yaygın olan güçlü kült sebebiyle ocağı ona bağlamışlar, böylece Hacı Bektâş-ı Velî’nin hâtırası Osmanlı topraklarında giderek gelişmek suretiyle büyüyüp ünlenmiştir. XVI. yüzyılın başlarına gelindiğinde ise Balım Sultan, Haydarîlik’ten ayrılıp Osmanlı hükümet merkezinin desteğini de alarak Bektaşîlik tarikatını Hacı Bektâş-ı Velî’nin adına bugün bilinen şekliyle kurmuştur.

Hayatının büyük bir kısmını Sulucakarahöyük’te (Hacıbektaş) geçiren Hacı Bektâş Veli, ömrünü de burada tamamlamıştır.(Hacī Bektaş-ı Veli; d. 1209, Nişabur – ö. 1271) Mezarı, Nevşehir iline bağlı Hacıbektaş ilçesinde bulunmaktadır.

Eserleri :

  • Velâyet-nâme-i Hacı Bektâş-ı Velî
  • Makalat – (Arapça)
  • Kitâbu’l-Fevâid
  • Şerh-i Besmele
  • Şathiyye
  • Makâlât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniyye

Kaynak:

  • Hoşgörü önderi Hünkâr Hacı Bektaş Velî-Hasan Yavuzer
  • Wikipedia-Hacı Bektaşi Veli
  • Resim Kaynak:Wikipedia
  • Hacı Bektaş-ı Veli- İslam Ansiklopedisi 14. cildit sayfa 455-458
Benzer Konular:
Aziz Mahmud Hüdayi Hakkında Bilgiler

Aziz Mahmud Hüdayi 948’de (1541) Şereflikoçhisar’da doğdu. Çocukluğunu geçirdiği Sivrihisar’da ilk tahsiline başladı. Daha sonra İstanbul’a giderek Küçük Ayasofya Medresesi’ne Devamını Oku

Lao Tzu Kimdir?

Lao Tzu’nun (M.Ö 6.yy) Çinli bir filozof ve Taocu düşüncenin en önemli metni olan Tao te ching’in yazarı olduğuna inanılır. Devamını Oku

Milli Mücadele’de Gizik Duran ve Faaliyetleri

Milli Mücadele'de Gizik Duran ve Faaliyetleri / Prof. Dr. Remzi KILIÇ I. Dünya Savaşı Sonrası Durum ve Millî Mücadele’nin Başlaması: Devamını Oku

Mevlana Halid-i Bağdadi Hakkında Bilgi

Nakşibendiyye tarikatının Hâlidiyye kolunun kurucusu Mevlana Halid-i Bağdadi  1193’te (1779) Irak’ın Süleymaniye şehrine bağlı Karadağ kasabasında dünyaya geldi. “Şeşangost” (altıparmak) Devamını Oku

Güncelleme tarihi: 13 Ocak 2022

Avatar for Kerim Usta
Kerim Usta Son Yazıları (Hepsini Gör)

Yorum yapın