Emir Timur Han ve Başarısının Sırrı

Yayım tarihi

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 25 Şubat 2021 Kerim Usta

Soyu ve Ailesi
Timur, Maveraünnehir’de günümüzde Özbekistan’da Semerkand’la Belh arasında Şehrişebz şehri sınırları içerisinde yer alan Keş şehrine bağlı Hoca Ilgar köyünde dünyaya geldi. Şerefeddin Al-i Yezdi’nin Zafername adlı eserinde Timur’un doğum tarihi 9 Nisan 1336 Salı, Oniki Hayvanlı Türk Takvimi’ne göre Sıçan Yılı olarak verilmektedir. O, efsaneye göre, avucunda pıhtılaşmış kan ve ihtiyar adamın saçları gibi beyaz saçlarla doğmuştur. Avucunda kan ile doğması zamanın hakimi manasına gelen sahip kıranlık alameti olmakla beraber ilerde çok kan dökeceği biçiminde yorumlanmıştır. Timur sahip kıran unvanını ilerleyen yıllarda cihangir unvanını ile birlikte kullanmıştır. Saçlarının beyazlığı ise erken yaşta meydana gelen bir olgunluk görülüp onun ileride büyük işler başaracağına inanılmıştır.
Kaynaklarda Timur’un babasının adının Turagay annesinin adının Tekira Hatun olduğu kaydedilmektedir.[4] Çağatay ulusunu oluşturan Türk-Moğol kabilelerinden Barlaslar’ın reisi olan Turagay sadece kendi kabilesinde değil Tüm Çağatay ulusunda itibarlı bir bey idi. Emir Timur’un soyu ölümünden sonra torunu Uluğ Bey tarafından Isık Göl civarından getirilip Semerkant’ta yazılarak, Timur’un mezarı üzerine dikilen yeşim taşı üzerinde şu şekilde kaydedilmiştir: Emir Timur Küregan b. Emir Turagay bi Emir Berkel b. Emir İlengir b. Emir İtil b. Emir Karaçar Noyan b. Emir Suguçcin b. Emir Erdemci Barula b. Emir Kaçulay b. Emir Tummanay. Timur’un ceddi Tumanay beşinci göbekten Cengiz Han’ın da atası olmaktadır
İlk yılları ve Maveraünehir’e hakim oluşu
Timur, daha genç yaşında iken Doğu Türkistan’da hüküm sürmekte olan İli Moğollar’ı hükümdarı Tuğluk Timur’un 1360 yılında Maveraünnehir’e geldigi dönemde burada bulunan bazı beyler bölgeyi terk etmelerine rağmen kendisi terk etmeyerek Tuğluk Timur’a bağlılığını bildirmiştir. Karşılığında ise atalarının yurdu olan Keş ve çevresi kendisine bırakılmıştı.
Tuğluk Timur, oğlu İlyas Hoca Oğlan’ı Maveraünehir’in idaresine getirirken, Emir Begicek’i onun atabegliğine, Timur’u da hizmetine tayin etmişti. İlyas Hoca Oğlan’ın yanındaki emirlerin zalimce hareketleri üzerine Timur, Emir Kazagan’ın torunu Emir Hüseyin’in yanına gitti. Birlikte Horasan’a kaçarlarken Türkmenler tarafından yakalandılar ve Mahan’da altmış gün hapis yattıktan sonra serbest bırakılıp, Sancari kabilesi reisi Mübarekşah’tan yardım görerek tekrar buluşmak üzere ayrıldılar. Ancak bu sırada düşman karşısında zor duruma düşen Sistan hakimi Melik Fahrenddin’in kendilerini çağırması üzerine bin kişilik bir kuvvet ile yardıma geldiler. Fahreddin’in vaatlerini yerine getirmemesi üzerine buradan ayrılmak isteyince Sistanlılar tarafından yolları kesildi. Burada yapılan çarpışmada Timur’un sağ eline ok isabet ederek yaralandı. Muhtemelen ayağının sakatlanması da bu çarpışma esnasında olmuştur. [10]
Yaralarının iyileşmesinden sonra Timur ve Hüseyin tekrar Maveraünnehir’e gelip Tirmiz, Belh ve Keş şehirlerini İlyas Hoca Oğlan’ın adamlarının elinden alıp, kendisini de yendikten sonra, kurultay toplayıp, Tuva Han’ın torunlarından Kabilşah Oğlan’ı han ilan ettiler. Timur ve Hüseyin uzun mücadelelerden sonra Maveraünnehir’e hakim olmuşlardı. Bu iki arkadaş arasında Hüseyin’in kız kardeşi Olcay Terken Aga’nın Timur’a nikahlanmış olmasından dolayı akrabalık ilişkisi de mevcut idi. Ancak 1365’ten sonra yavaş yavaş araları açılmaya başladı. Timur ile Hüseyin arasında Mâverâünnehir hâkimiyeti için bir mücadele söz konusu idi. Emîr Hüseyin Âdil Hān adına hareket ediyordu. Timur da buna karşılık Cengiz Han soyundan Suyurgatmış Han’ı tahta oturtup Emîr Hüseyin’e karşı yürüdü. 1370 yılında Belh’te kuşatılan Emîr Hüseyin yakalandı ve Emîr Keyhüsrev Huttelanî’nin kardeşini öldürmek suçundan öldürüldü. Timur, Emîr Hüseyin’i ele geçirmekle bütün Mâverâünnehir’e hâkim oldu. Emir Hüseyin’in Haremi ve hazineleri de Timur’un eline geçti. Timur bunlardan dördünü kendi haremine aldı bazılarını da yanındaki ileri gelen beylere verdi. Kendisinin aldığı hanımlar arasında Kazan Sultan’ın kızı Saray Mülk hanım da bulunuyordu. Bu evlilik, Saray Mülk Hanım’ın han kızı olması dolayısıyla Timur’a han damadı anlamına gelen küregen(Gürgan) unvanını taşımaya hak kazandırmıştır.

Ergunca Yayımladı.

Herkes Cennete Gitmek İster ama Hiç Ölmeden Cennete Gidilir mi?

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir