Dolaman Mantarını Biliyormusunuz….?

Yayım tarihi

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 15 Ekim 2019 Kerim Usta

Dolaman 6-10 · 5-6cm çapında, küre şeklinde, üst kısım basık ve dalgalı, genellikle patates yumrusu şeklindedir. Yüzey genelde düz bazen pürüzlü, geniş oluklara ayrılmış, kırmızımsı, soluk kahverengi, bazen sarımsı veya gül rengindedir. Ekzoperidyum 1-2mm kalınlıkta olup kolayca soyulur.
İlkbaharda yağmur sonrası hemen kuruyan kumlu topraklarda fruktifikasyonu toprak altında yetiştiğinden toprak yüzeyinde oluşturduğu çatlaklardan bulunabilir. Helianthemum bitkisi ile mikorhizal yaşamaktadır.
Bilimsel ismi Rhizopogon luteolus’tur.Bazı yerlerde ismi dolaman olarak geçen bitki, bir çeşit yer mantarıdır.Mayıs ayında çıkmaya başlar.yer altında olan bitki yeri hafifçe çatlatır.Patates büyüklüğündedir.Bu mantar kışın karın yerde çok yattıgı ve yagmurun bol oldugu senelerde dagların güneye bakan kısımlarında olur.Otunun olmadıgı yerde olmaz.Domalanın sulu yemegi, mangalı, böregi yapılarak tüketilir. İç anadolu da bol bulunur, tamamen organik tir.
Kültür bitkisi değil. Ekip derilmesi mümkün değil. Türkçe Domalan, Kürtçe Kummi, Almanca Trüffel diye adlandırılan bu çok lezzetli mantarı her yerde ve her arayan bulamıyor.
Şekli ve Görünümü:

Genelde 3-10 cm. çapında, yer elmasına benzeyen veya kısmen patatese benzeyen, dünyanın çok az bölgesinde yetişen, çok kıymetli bir mantar türüdür.

Koku :

Kokusuzdur. Pişirildiğinde etten daha güzel kokuludur.

Saklama Koşulları :

Temizlenip parçalandıktan sonra buzdolabı poşetlerinde, derin dondurucuda yıllarca saklanır
Çabuk tüketimde serin yerde karton kutu ya da kağıt torba içinde buzdolabında 10-20 gün bozulmadan saklanır.
Sıvı yağda kızartılıp derin dondurucuda saklanır.

 

FAYDALARI NELERDİR?

Bitkisel tedavilerde kullanılan domalan mantarının faydalarını sıralayacak olursak:

Omuriliğin kuvvetlendirilmesinin bitkisel tedavisinde kullanılır.

Kolesterol tedavisinde kullanılır.

 

Yüksek Kolesterolü Düşürmek İçin :

Gerekli Malzemeler : Şahtere otu, Boy otu, Domalan mantarı, Frenk maydanozu, Lavanta çiçeği, Ada çayı, Akdiken yaprağı, Ihlamur, Nane

Hazırlanış Şekli :

* Şahtere otu, boy otu ile birlikte suda demlenir. Süzü­lerek elde edilen sıvıya kıyılmış domalan mantarı ilave edilerek lapa kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Hazır­lanan bu lapadan günde üç çorba kaşığı yenir.

* Frenk maydanozu, lavanta çiçeği ve ada çayı aynı ka­ba konarak demlenir. Süzülerek elde edilen karışıma şe­ker ilave edilerek şerbet kıvamına gelinceye kadar karış­tırılır. Isıtılan bu şerbetten sabah ve akşam iki bardak içilir.

* Akdiken yaprağı ve ıhlamur suda kaynatılarak dem­lenir. Süzüldükten sonra elde edilen karışıma nane tozu ilave edilerek şurup kıvamına gelinceye kadar karıştırılır. Hazırlanan bu şuruptan yemeklerden önce ve sonra bir çorba kaşığı içilir.

Domalan mantarı ve acve hurmasının şifa oluşu

Ebû Hüreyre (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Acve hurması Cennet meyvelerindendir onda; zehire karşı şifa vardır. Mantar veya domalan ise insanlar tarafından ekip dikme zahmeti olmadan meydana gelen kudret helvası cinsinden bir rızıktır, suyu da göze şifadır.” (İbn Mâce, Tıp)

Saîd b. Zeyd’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Mantar veya Domalan; Musa (a.s.) zamanında İsrail oğullarına verilen ekme dikme zahmeti olmaksızın, insan emeği karışmadan meydana gelen, Kudret helvası cinsinden bir rızıktır. Suyu da göze şifadır.” (İbn Mâce, Tıp)

Ebû Hüreyre (r.a.)’den rivâyete göre, bazı insanlar: “Rasûlullah (s.a.v.)’e mantar veya domalan bitkisi yeryüzünün çiçek hastalığıdır” dediler. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Mantar veya domalan; kudret helvası cinsinden bir rızık olup suyu göze şifadır. Acve hurması; Cennet meyvelerinden olup zehire karşı şifadır” buyurdu. (İbn Mâce, Tıp:Ebû Dâvûd, Tıp: 12)

Ebû Hüreyre (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: “Üç, beş veya yedi mantar veya domalan alıp onları sıktım suyunu cam bir kap içersine koydum, onunla bir cariyemin gözünü sürmeledim de iyileşti.” (İbn Mâce, Tıp:Ebû Dâvûd, Tıp: 12)
Domalan Mantarının Özellikleri

Trüf mantarını çeşidi olan domalan mantarı Diğer mantarlardan farklı olarak toprağın altında yetişir. Bu mantar; küremsi, birazca uzun ve armut veya soğan, patates şeklinde, 3 cm kadar ceviz büyüklüğündedir. Yüzeyi derin, dar oluklu, labirent gibidir.

Dış kısmı kösele gibi, esnek ve sarı esmer renktedir. Gençken saman rengindedir, daha sonra esmer ve pas rengine değişir. Yüzeyi ince tüylüdür, bilhassa dibinde, bükülmüş yuvarlak, ince esnek iplikler vardır. Oldukça nadir bulunan bu mantar her yerde yetişebilir. Özellikle kumlu iğne yapraklı ve çam meşçereleri toprağında yapısı toprak içinde olmak üzere gelişir. Temmuz-ekim ayları arasında görülür.

İlkbaharda yağmur sonrası hemen kuruyan kumlu topraklarda fruktifikasyonu toprak altında yetiştiğinden toprak yüzeyinde oluşturduğu çatlaklardan bulunabilir. Konya ve civarında ve Şanlıurfa ve civarında Kumi otuyla birlikte mikorizal olarak yaşamaktadır.

Protein açısından besleyici ve afrodizyak etkileri ile bilinmektedir.

(Rhizopogon rubescens) adı ile bilinen mantarda domalan mantarının bir çeşididir.bu türünde; Mantar toprağa tamamen gömülü veya kısmen dışarı çıkmış olabilir. Büyüklüğü 4 x 7 cm kadardır. Düzensiz şekilde küre gibidir. Toprak altında iken genç mantar saf beyazdır, bastırılan kısımları gül rengi ila pembeye döner. Toprak dışına yeni çıkartılanlar önce beyazdır, daha sonra yukarı kısmı zeytin yeşili lekeli sarımtrak, aşağı kısmı beyazımtrak olur, yaşlı nümuneler daha da koyulaşır, kuruyunca kahverengi veya siyah lekeli esmer bir renk alır.

Dış Kısım: Yüzey hemen hemen düzgündür, fakat bazı sırtlar, kanallar ve çöküntüleri vardır. Yarım milimetre kadar kalınlıkta, taze iken saf beyazdır, kesildiği zaman et gibi pembeye veya gül rengine döner. Yapışkan olmayıp, birçok kahverengi kristaller ve sıkı şekilde bir araya gelmiş ipliklerden ibarettir.
İç Kısım: Taze iken saf beyazdır, bastırıldığı zaman pembemsi olur, ancak zaman gelince kesilen kısımlarda pembelik kaybolur ve yaşlı nümuneler kesildiği zaman soluk kahverengileşir, kuruyunca soluk zeytin yeşili rengini alır. Oldukça katı ve dayanıklıdır. Önceleri tadı ve kokusu yoktur. Kurutulanlar da kokusuzdur, kendi kendine yok olmakta olan nümuneler çürümekte olan elma veya çilek gibi güzel bir kokuya sahiptir ki bu durumda mantar böcekler tarafından istila edilmiş haldedir.
Açık esmerimtrak sarıdır.
Kışın ve sonbaharda, kumlu çıplak topraklarda veya ince çayırlıklarda, daima çam, sedir ve meşe ağaçlarına yakın ve bunların altındaki toprak üzerindeki gevşek ölü yaprak tabakasının hemen altında gelişir.
Cinsler:

Terfezia arenaria
Terfezia boudieri
Terfezia claveryi
Terfezia leptoderma
Terfezia leonis
Terfezia terfezioides (= Mattirolomyces terfezioides)
Tirmania nivea

”ZEHİRSİZ BİR TÜR”
Selçuk Üniversitesi Mantarcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Celaleddin Öztürk ise ”terferia” cinsi olan bu mantar türünü toplamak için nisan yağmurlarının ardından insanların arazilere çıktığını bildirdi.

Kumlu topraklarda yetişen domalanın yenilebilir, zehirsiz bir tür olduğunu dile getiren Öztürk, İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri’nde daha yaygın olmakla birlikte, bu türü domalan otunun yetiştiği yerlerde bulmanın mümkün olduğunu kaydetti.

Öztürk, domalan mantarına bu derece yoğun ilgi gösterilmesinin afrodizyak etkisinden kaynaklandığını düşündüğünü, bu yüzden çok aranan bir tür olduğunu, diğer mantarlar gibi protein açısından zengin olduğunu sözlerine ekledi.

Dolaman Mantarı Nasıl Pişirilir

Aşağıda dolaman mantarıyla yapılan yemek tarifleri verilmiştir. Dolaman mantarını bol suyla yıkadıktan sonra kabuğunu soymadan ya da ince bir şekilde soyduktan sonra yemeklerinizde kullanabilirsiniz.

Dolamanlı Alabama Usulü Ördek :

Kullanılacak malzeme (5 kişilik) :
2 kiloluk bir ördek,
25 gram rendelenmiş parmesan (veya kaşer) peyniri,
50 gram tereyağı,
15 gram kurutulmuş dolaman mantarı,
1 yumurta,
2 sosis,
1 defne yaprağı,
1 bardak kadar süt,
2 dilim bayat ekmek,
4 çorba kaşığı zeytinyağı,
yeteri kadar et suyu,
tuz ve karabiber.
Yapımı :
Ördeğin tüylerini yolup içini çıkardıktan ve ince tüylerini tütsüledikten sonra bunu iki gün buz dolabında tutmalı. Yemeğin pişirileceği gün ördeğin ciğerini, katısını ve yüreğini kıyarcasına ince doğramalı. Ekmek dilimlerini biraz sütte ıslatmalı Kurutulmuş mantarları soğuk suda ıslatmalı Bir kuşaneye 20 gram tereyağı koyup eritmeli. Bunun içine suyu sıkılmış mantarlan ve kıyılmış ördek içlerini atmalı. Tahta bir kaşıkla karıştırarak kavurmalı. Tuzlayıp biberlemeli ve bir kahve fincanı kadar et suyu döküp bir taşım kaynatmalı. Kuşaneyi ateşten indirince içindekilere, sıkılarak sütü çıkarılmış ve ufalanmış ekmek içlerini katmalı. Karıştırıp soğumaya bırakmalı. Kuşanedekiler soğuyunca buna ince dilimlere doğranmış domalanın üçte ikisini, rendelenmiş peyniri ve yumurtayı katmalı. Karıştırarak bunları birbirlerine yedirdikten sonra gerekirse tuzlayıp biberlemeli ve bunlarla ördeğin içini doldurmalı. Boynunu ve gerisini temiz ve beyaz renkli bir sicimle diktikten sonra ayaklarını geriye kıvırmalı, kanatlarıyla birlikte güzelce bağlamak Ördeğin çeşitli yerlerini bir bıçakla delip bu yerlere domalan dilimlerini sokuşturmak Kalan tereyağıyle 4 çorba kaşığı zeytinyağını ve defne yaprağını pyrex bir tencereye koyup eritmeli. Yağ ısınınca ördeği içine oturtmalı ve çevirerek dört bir yanını nar gibi kızartmalı. Ördeğin her yanı kızarınca pyrex tencereyi sıcak fırına sürerek vakit vakit üstünü kaynar et suyuyla ıslatarak bu kümes hayvanını iyice pişirmeli. Ördek pişince bunu fırından çıkarmalı ve yanına patatesli bir garnitür koyarak servis yapmalı.
Dolamanlı Omlet :
Kullanılacak malzeme (2-3 Kişilik) :
6 adet yumurta,
2 adet dolaman (150-200 gram),
1 adet soğan,
5 dal maydanoz,
1 kaşık margarin,
Karabiber ,
Tuz

Yapımı :
Dolamanları soyup yıkayın, ortadan ikiye bölün ardından yarım santim kalınlıkta yarım ay şeklinde doğrayın. Soğanı da aynı şekilde doğrayın ve domalanlar ile beraber yarım kaşık yağda sote edin. Yumurtaları bir kapta çırpın, içine tuz, karabiber ve kıyılmış maydanoz ekleyin. domalanları katın. Kalan yağı tavada kızdırıp hepsini tavaya dökün. Yumurtalar da pişince servis tabağına çıkartın.

Dolamanlı Makarna Granite :
Kullanılacak malzeme (5 kişilik) :
1/2 kilo kesme makarna,
50 gram tereyağı,
100 gram rendelenmiş parmesan veya gravyer peyniri,
100-150 gram domalan,
1/4 litre çiğ krema,
Yeteri kadar tuz.
Yapımı :
Makarnaları tuzlu kaynar suda haşladıktan sonra pişme hızını kesmek için soğuk suya atmalı. Makarnayı iyice süzünce bunları pyrex bir tabağa boşaltmalı. Küçük parçalara doğranmış yağı üstüne serpiştirmeli, harmanladıktan sonra üstüne rendelenmiş peynirle çırpılmış kremayı boşaltıp yaymalı. Bunun üstüne de ince dilimlere doğranmış domalanı yaymalı, biberini de serptikten sonra pyrex kayık tabağı sıcak fırına sürmeli. Makarnayı on dakika kadar gratine ettikten sonra fırından alıp servis yapmalı.

Dolaman Izgara :
Kullanılacak malzeme (1 kişilik) :
150-200 gram dolaman,
1 çay bardağı su, Yeteri kadar tuz.
Yapımı :
Elektrikli ızgaranın altına bir çay bardağı su konulur. Telli ızgaranın üzerine 1 cm. kalınlığında yuvarlak kesilmiş domalanlar hafif tuz serpiştirilerek yerleştirilir. Bir tarafı kızardıktan sonra çevrilerek yumuşayıp suyunu dışarı vermeye başlayıncaya kadar kızartıldıktan sonra servis edilir.

Ergunca tarafından

Herkes Cennete Gitmek İster ama Hiç Ölmeden Cennete Gidilir mi?

10 yorum

  1. Düzenleme:Mesajınız reklam içerdiği için yayımlanmamıştır.
    Kerim Usta

  2. SLM ARKADASLAR DOMALAN MANTARINI SUYUNU GOZUME DAMLATTIM VE ERTESI SABAH GOZUMU ACAMICAK KADAR CAPAKLANDI BIR ARKADASIM YAKIN GOZLUGUNDEN KURTULDU BENDE DENEDIM SONUCUNU PAYLASACAGIM 15 GUN SONRA DOKTORA GIDIP GOZLUKLERIMDEN BELKIDE KURTULACAGIM

    1. inşallah iyi olur fakat yinede doktoruna bahsetsen olur.dolamanın içeriğinde hangi bileşenler var.bilmiyoruz.onun için deneme yanılma yöntemlerini uygulamadan uzmanlara danışmak lazım.

  3. hocam kudret helvası derken neyi kastettiğinizi anlamadım.helva dediğiniz tatlı olur budamı tatlı?tatlı mantarı hiç duymadım…

    1. İsrâiloğulları, Mûsâ Aleyhisselâm’dan yemek istediler. Mûsâ Aleyhisselâm Rabbine dua etti. Allah duasını kabul etti ve şöyle buyurdu:
      Ve biz üzerinize kudret helvası (menni) indirdik.kudret helvası kuranıkerimdede bahs olunduğu gibi çok tatlı ve beyaz bir sıvı olup Dişbudak ağacının kabuklarının yarılmasıyla ortaya çıkan ve kokusu bala benzeyen, şekerli bir sıvıdır. Mannit şekeri içerir.

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir