Devamı var:

En son Güncelleme tarihi ve güncelleyen: 11 Ekim 2020 Kerim Usta

 

SancakKazaları
HalepHalep, Antep, Kilis, Antakya, İdlib, Beylân, Cisru Şuğur, Mirâtu’n-Nûmân, Harim, Babu-Cebûl, Menbiç
ZûrEbû Kemal, Zûr (Deyr), Re’su’l-Ayın, Işâra, Urban
UrfaUrfa, Birecik, Suruç, Rumkale
MaraşMaraş, Zeytûn, Elbistan, Andırın, Pazarcık

Biz bu sancaklardan Zûr Sancağı’nı ayrıca “Mustakil Mutasarrıflık” olarak ele aldık. Maraş ve Urfa sancakları da bugün ülkemizin vilayetleri olduğu için değerlendirmeye almıyoruz. Sadece Halep Vilayeti ve ona bağlı olan beldelerden Türkiye Cumhuriyeti hudutları dışındaki yerlerden bahsedeceğiz.

Ahmet Rıfat Efendi’nin eserinden bugünkü Türkiye sınırları dışında olan, Halep Vilayeti’ne bağlı yerlerin, Arap alfabesine göre alfabetik olarak adlarını veriyoruz:[28]

Halep: İdlib, Eriha, A’zaz-ı Türkmen, A’zaz-ı Fellâh, El-Mısrîn, Akçay, İlbeyli, Bab-u Cebûl, Barîşâh, Cebel-i Şemân, Bâb, Cisru Şugûr, Cûm, Hârim, Derkûş, Rakka, Ravanden, Şemân, Şirvanlı, Urban, Meskene, Maarrâtu’n-Nûmân[29]. Buralar XIX. Yüzyılda bilinen önemli yerleşim beldeleridir.

1895-1896 senesinde Halep Sancağı’nın toplam nüfusu 529.407 kişidir. Bunun 451.906 kişi ile % 85’i Müslüman, 77.501 kişi ile %14.7’si gayri Müslimlerden oluşmaktaydı. Yine bu tarihte Halep kentinin toplam nüfusu 105.918 kişidir. Bunun 74.087’si Müslüman, 29.791 kişi gayri Müslim idi. Geri kalan 2.040 kişi de yabancılardan meydana gelmekteydi[30].

4. Halep Vilayeti’nde Bulunan Yerlerin Adları ve Tarihî Coğrafyaları:
Urfa, Maraş ve kazaları Türkiye toprakları olduğu için burada verilmemiştir. Zûr Sancağı ve havalisi Irak toprakları olduğundan bahsedilmemiştir. Bu sebeple sadece Suriye topraklarında kalan Halep şehri ve civarı yerler belirtilecektir. Dikkat edilirse Osmanlı devrinde Halep Vilayeti, Maraş ve Urfa sancakları ile birlikte büyük bir vilayet olarak teşkil edilmiştir. Burada sadece Halep Sancağı’na bağlı olan yerler verilecektir.

Rakka: Halep vilayet ve sancağında, Halep’in 220 km doğusunda, Fırat’ın doğu sahilinde bulunan bir kaza merkezidir. Asıl Rakka Fırat’ın batı sahilinde idi. Şimdi ki, Rakka’nın yerinde Rafâka şehri bulunurdu. İkisine birden Rakkateyn (İki Rakka) denirdi[31]. Başlangıçta Araplar ile meskun olan şehir, daha sonra bir Türkmen beldesi haline gelmişti.

Rakka’nın İskender tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir. “Niy sûfûr” denmekteydi. Sonraları “Kalyunikûn” bile denmiştir. Rakka’nın Kuzeyinde Urfa ve Menbiç, Doğusunda ve Güneyinde Zûr Sancağı, Batısında Bâb kazası vardır[32].

Rakka 638 yılında Sâ’d b. Vakkas tarafından gönderilen Cezir-e Fâtihi Iyaz b. Ganem tarafından fethedilmiştir. Harun Reşid (786-809) Abbasîler devrinde burayı bir aralık hilafet merkezi yapmıştır. Bir de saray yaptırmıştı. Rakka, İslâm öncesi devirde olduğu gibi, sonra da imarını ve önemini korumuştur. Rakka civarında Hz. Ali ve Hz. Muaviye 656 yılında Fırat kıyısında Sıffîn savaşını yapmışlardı[33].

Bâb-u Cebûl: Önceleri Bab-u Bez’âa da denirdi. Halep Vilayet ve Sancağı’nda kaza merkezi bir kasabadır. Halep’in 37 km doğusunda bulunmaktadır. 5 nahiye ve 25 kadar köyü vardır[34].

Meskene: Halep’e 90 km mesafede ve Fırat nehri üzerinde bir iskele olup, Bağdat’tan gelen gemiler buraya kadar çıkabilirdi[35]. Vaktiyle mühim bir beldeydi.

İdlib: Halep Vilayet ve Sancağı’nda kaza merkezi bir kasaba olup, Halep’in 50 km güneybatısında ve Asî nehrinin sağ kenarında 2 km doğusunda bulunur[36]. Sakin bir ticaret şehriydi.

Menbiç: Halep Vilayet ve Sancağı’nda Fırat nehrinden 33 km Batıda, Halep’in Kuzeydoğusunda kaza merkezi bir kasabadır. Menbiç eski bir şehir olup, Makedonyalılar, “Hirepolis” derlerdi. Ebu Ubeyde b. Cerrah barış yolu ile almıştır. Abbasîler devrinde tamir edilerek genişletilmiştir. Eyyubîler’de mamuriyetine önem vermişlerdi. Timur’un saldırısı ile gerileyen Menbiç, 1878 yılında yapılan Çerkez iskânı ile yeniden imar edilmiştir[37]. Menbiç’te Halep toprakları içerisinde stratejik bir şehirdir.

Cebel-i Sem’ân: Halep Vilayeti’nde ve merkez sancağa bağlı bir kasabadır. Daha önceleri Halep’e bağlı bir nahiye idi. Kaza her yönden Halep ile çevrilidir[38]. Sem’an kasabasında Emevî halifesi Hz. Ömer b. Abdu’l-Aziz mütavazi bir mezar’da metfun bulunmaktadır.

Lütfen Dikkat:Konu uzun olduğu için  sayfalara bölünmüştür. Bu sizin daha hızlı olarak konuya erişebilmenizi sağlayacaktır. Devamı için Tıkladığınızda sonraki sayfaya gidebilir veya sayfa numaraları ile seçim yapabilirsiniz.Aşağıda verilen link ise sizi yazının başlangıcına getirecektir.
Konuyu Paylaş
Avatar

Yazar Kerim Usta

Herkesin bir yaşama nedeni var. Benimki ise bir "Sevda"...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir