Hoşgeldiniz...Sitemizde Toplam 43 Ana Başlık altında, 2859 yazı ve 2492 yorum bulunmaktadır.

«

»

Kas 17 2013

”VAŞAK” NESLİ TÜKENMEYE YÜZ TUTMUŞ KEDİLER

vasak-8
Vaşak, kedigiller (Felidae) familyasından Lynx cinsini oluşturan orta büyüklükte etçil omurgalı ve yabanıl hayvan türlerinin ortak adı.
Fiziksel özellikleri
Kediye benzemekle birlikte normal kedi ağırlığından 5 kat daha ağırdırlar. En irileri 30 kg civarında olan bayağı vaşaktır. Kulakları normal kediye kıyasla daha uzun ve uçları tüylüdür. Kış bastırdığında ise sadece kulaklarının üzerindeki tüyler değil tüm vücudu kalın bir tüy tabakası ile kaplanır. Adeta kışın gelmesi ile mantolarını giyerler. Patilerinin genişliği karda yürümelerini kolaylaştırır.Afrikalı vaşaklar, vücuduna oranla afrikanın en hızlı ve en tehlikeli hayvanıdır.Örneğin bir antilobun boynuna atılıp onu yere çekme yeteneğine sahiptir. Gövdelerine göre küçük kalan başları ve kısa kuyrukları ile ilk bakışta ürkütücü gözükseler de görünüşleri kesinlikle etkileyicidir. Renkleri kum renginden koyu kahveye kadar değişir.Evcilleştirlebilirler.

48659
Biyolojisi
Bütün vaşak türleri genelde birbirlerine benzediği düşünülür, ancak Avrasya vaşağı morfolojik özellikler bakımından en çok Kanada vaşağı ile birlikte anılır. (Kurtén and Rausch 1959) Ancak Breitenmoser ve Breitenmoser-Würsten uzun yaşamsal tarihleri, av türleri, mekansal farklılıkların bu iki tür arasında sapmalara neden olduğunu ileri süren tez geliştirmişlerdir.
b-23711-vaşak
Avrasya Lynx 1 m civarında boyu ve yaklaşık erkeklerde 20 kg ağırlığı ile orta büyüklükte bir vahşi kedilerdendir. Baş ve beden uzunluğu 80-100 cm, kuyruk boyu 10-20 cm olan vaşakların dişileri ortalama 9.3 kg, erkeklerinin de 12.8 kg ağırlığa sahiptir. Ancak, 20 kg ağırlığa ulaşmış erkek bireyler de gözlemlenmiştir. Vaşak, yürüyüş ve duruş özelliği nedeni ile boyutsal algılamada ilginçlik gösteren hayvanlardandır. Bu nedenle görsel uzunluğu yaklaşık 2 m gibi göründüğü için iri bir memeli olarak algılanabilir.
b-308770-vasak
Avrasya ya da Anadolu vaşağı olarak adlandırılan L. Lynş en büyük vaşak türüdür. Dişileri erkeklerine göre daha küçük ve ortalama 18.1 kg, erkekleri ise 20.1 kg gelebilmektedir. Doğu Sibirya bölgesinde yaşayan hemcinsleri ise daha iri olabilmektedir. (Breitenmoser and Breitenmoser-Würsten in prep.).
vaak
Çiftleşme zamanları Şubat ile Nisan ayları arasındadır. On hafta süren bir gebelikten sonra 2-3 yavru doğurur ve bunları bir mağaranın içinde beslerler. Yavrular bir dahaki ilkbaharda annelerinden ayrılırlar. Vaşak yavrularında ölüm oranı gayet yüksektir. Yavruların %50′ ye yakını 1 yaşına gelmeden ölürler.
Vaşağın ömrü yabani ortamda ortalama 10-12 yıldır. Ancak, hayvanat bahçeleri veya kişisel olarak esaret altında olan vaşakların daha uzun yaşadıkları tespit edilmiştir.

Üreme sezonu: (W) çiftleşme dönemi: Şubat-Nisan, Doğum: Mayıs-Haziran
vasak_336159
Yaşam şekli

Vaşak türleri arasında görünüş farklılıkları mevcuttur. Engebeli arazilerde ve genellikle çam ormanlarında yaşarlar ama açık ormanlık araziler ya da diğer coğrafi mekanlarda da rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler. Hatta denizden 3000 metre yükseklikte yaşayan vaşaklar bulunmaktadır. Sadece iyi bir dağcı değil aynı zamanda iyi birer yüzücüdürler.Çok hızlı ve çevik bir hayvan olduğundan kar tavşanı, kemiriciler, ördek, yer kuşları, balık gibi hayvanları kendilerine kolaylıkla av yaparlar. Her vahşi kedide olduğu gibi avını mükemmel gözler ve yaklaştığını hissettirmez. Vaşaklar ara sıra avlanırken birlikte hareket ederler. Özellikle tavşan gruplarını avlarken birlikte hareket ettikleri görülür. Avlanma zamanı olarak geceden ziyade gündüzü tercih ederler.

vasak-1
Üreme

Çiftleşme döneminde egemenlik alanının dışına çıkarlar. Genellikle de Ocak sonu ya da Mart başı arasında çiftleşirler. Dişi vaşakların hamileliği yaklaşık 70 gün sürer ve 2 ila 3 yavru doğurur. Yavrular annelerinin bir dahaki çiftleşme dönemine kadar ayrılmazlar. Dişi vaşaklar 21 aylıkken erkek vaşaklar ise 33 aylıkken erginleşirler.

vasak-6
Korunma durumu

Doğal hayatın bir parçası olan vaşaklar insanoğlunun tehdidi altındadır. 600 kadar vaşağın yaşadığı Norveç’te sadece 2 ay içinde 117 vaşak avcılar tarafından öldürülmüştür. World Conservation Union (~Dünya Koruma Birliği) açıkladığı nesli tehlike altındaki 120 memeli türü arasında vaşaklara da yer verilmiştir. Vaşakların avlanması hala yaşadıkları ülkede yasaklanamamıştır.

Vasak-Resimleri-1
Vaşak türleri

    Bayağı vaşak (Lynx lynx)
    Kanada vaşağı (Lynx canadensis)
    İber vaşağı (Lynx pardinus)
    Doru vaşak (Lynx rufus)

vasak-ve-yavrusu
Genellikle paslı sarımtırak lekeli grimsi kürke sahiptirler. Üç ana desene sahiptirler, benek ağırlıklı, çizgi ağırlıklı ve düzensiz üç katlı desenli. Ancak parlak kırmızı geniş benekli, çizgili olanları Güney Avrupa, Anadolu ve Kafkaslar bölgesinde görülmektedir. (Heptner and Sludskii 1972)

beyaz vaşak
Tabby olarak anılan geniş benek ve çizgiye sahip, Karpatlar orijinli vaşakların Avrupada yeniden yaygınlaşması için çalışmalar sürerken, Avrupa Alplerinde gözlemlenen daha küçük ve düzensiz, desensiz türlerinin soyu tükenmiştir. Ragni ve ark. (1993
Avrupa vaşağının belirgin tüylere sahip uzun siyah kulakları ve uçları siyah olan kısa kuyruğu vardır.
vaşak avrasya
Vaşak geçen yüzyıla kadar batıdan doğuya İspanya’dan Pasifik Okyanusu’na ve kuzeyden güneye Sibirya’dan kuzey İran’a ve Filistin’e kadar uzanan Avrasya’nın büyük kısmında görülen bir memeliydi. Ancak19. asır da Avrupa’nın vaşakları kürk avcılarının hedefi olmaya başlamasıydı, yok olmaya başlamışlardır. Örneğin, Almanya’da en son vaşak 1846’da vurulmuştur. Bu gelişmenin sonucunda 1960 yılına kadar Batı Avrupa’da vaşak tamamen yok edilmiştir. Avrupada bu yok oluşun ana iki nedeni vardır, birincisi diğer av hayvanları avladıkları için, ikincisi de görkemli kürkleri nedeni ile avcılar vaşakları adeta yok edecek şekilde katletmişlerdir.

vaşak
Özellikle bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’nin kırsal alanlarında da insanları tehdit eden veya saldıran bir vahşi hayvan olmamasına rağmen, “yüksek saldırgan görüntüsü” nedeniyle bilinçsizce katledilen türler arasında olmuşlardır.
Buna rağmen, Kuzey ve Doğu Avrupa’da, ve Asya’da saylarını gittikçe azalmasına rağmen varlığını sürdürmeye devam edebilmiştir.
Son yıllarda ICUN tarafından soyları endişe edilecek şekilde tehlike altında türler arasına alınmış, bu doğrultuda koruma programları geliştirilmiştir.
Son yıllarda, özellikle Batı Avrupa’da “doğal ortamına gönderme projeleri” uygulanma ya başlanmış bunun sonucu olarak vaşak nüfusu Batı Avrupa’da bazı bölgelerde artmaya başlamıştır.

yavru vaşak
Vaşak, kendisini tehlikelerden korumak için iyi gizleyen hayvanların başında gelir. Kendisini gizleyebilecek alanları tercih etmesi nedeniyle bir orman hayvanıdır, ağaçsız açık alanlardan ve yerleşim yerlerinden mümkün oldukça uzak durur, kayalık ve dağlık bölgeleri tercih eder.
vaşak son yıllara kadar Türkiye’de Bolu, Kars, Erzurum, Sivas, Artvin ve Rize’de gözlemlenmiştir. Tramem faaliyete geçtikten sonra üyelerimiz Antalya, Ankara, Mersin’de de Vaşakların yaşadığını belgelemişlerdir.

10-23
Yine 2010 yazında Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında yürüttüğü karakulak
çalışması sırasında biyolog Batur Avgan bir vaşağı görüntülemeyi başarmıştır. Bu
sayede Dünyada ilk defa karakulak ve vaşakların aynı ekosistemi kullanabileceklerini de
kanıtlamıştır. Bu çalışma sonucunda bugün, karakulak- Vaşak ortak ekosistemine Güney doğu Anadolu’nun yanında Antalya/doğu toroslar da eklenmiş oldu.

babybobcat229600x450
Son yıllarda bayağı vaşak ayrı bir tür olarak kabul edilmeye başlanmıştır, ancak geçmişte böyle değildi. Eskiden bayağı vaşak, Kanada vaşağı ve Pardel vaşağı ile birlikte aynı tür olarak “Kuzey vaşağı” diye adlandırılırdı.
Vaşaklara verilen latince ad Lynx, eski yunancadan gelen bir kelime. Anlamı parlayan demektir. Gözlerinin gece parlamasından dolayı bu güzel yaratıklara Lynx lynx adı verildiği konusunda yaygın görüş vardır.

f37adb0a203876373f20c29771d92c108aaeb6bf
Avrupa ve Sibirya boyunca Küçük toynaklıların bol bulunduğu ormanlık, çalılık alanlarlarda geniş bir popülasyon gözlemlenmiştir. (Haglund 1966, Nováková and Hanzl 1968, Matjuschkin 1978, Malafeev and Kryazhimskiy 1984, Haller and Breitenmoser 1986, Breitenmoser and Haller 1987). Ancak Orta asya gibi ince çalılık bölgelerde az sayıda popülasyona rastlanmıştır. (Heptner and Sludskii 1972, Matjushkin 1978, Tan 1984). Himalayaların kuzeyinde, 4500 m üstündeki alpin tundralarda sadece 1991 Litt Fox 1985, D. Mallon de tarafından kayıt edilmiştir. Asya çöl bölgelerinde (Bannikov 1954, Stubbe ve Chotolchu 1968, Heptner ve Tibette 1972 Sludskii tarafından vaşak kayıt edilmiştir.

b-662125-vaşak_ve_yavrusu
Avrasya vaşağının en geniş popülasyonu, sibiryanın güneyinden geçen pasifik ural hattı boyunca ormanlık alanda Rusya sınırları içinde olduğu belirlenmiştir. Zheltuchin 1992 Vahşi kedilerin yüzde yetmişbeşini oluşturan bu popülasyon, 36,000-40,000 (Matjuschkin 1978, Zheltuchin 1992) adet olduğu tahmin edilmektedir.

vasak (1)
Kuzey Avrupa (Finlandiya, Norveç, İsveç, kuzey-doğu Polonya ve eski SSCB’nin Avrupa bölgesi) popülasyon, Sibirya bölgesi ile bir değerlendirilmekte. Orta Avrupa’da, göreceli olarak büyük ama izole bir nüfus Karpat Dağları’nın güney batısında (Slovakya, Polonya, Romanya, Ukrayna) bulunur. Küçük popülasyonları Fransız Pireneler ve Vosges dağlarında; Jura Dağları (Fransa, İsviçre), Alpler (Avusturya, Fransa, İtalya, İsviçre), Balkanlar (Arnavutluk, Hırvatistan ve Slovenya) ve Bohemian orman (Çek Cumhuriyeti () Breitenmoser 1991). Görülmektedir.

www.harikasozler.net_-_vaak_resimleri_5

Rusya dışında 8 bin vaşak Avrupa kıtasında yaşadığı tahmin edilmektedir.
Çin’de, vaşak ülkenin, dağlık bölgelerde yoğunlaştı çok boyunca bulunur. Orta Asya çöllerinde ve Moğolistan batı-güney çöl tepelerinde ve yüksek dağların soğuk iğne yapraklı ormanları gibi farklı ekosistemlerinde vaşak yaşamaktadır. Ancak, toynaklı hayvanları avlayanlardan ziyade ve kemirgenler, tavşan vb gibi ana av hayvanları avlayanları görünüyor

vasak

Bir önceki yazımız olan NUŞİREVAN KİMDİR....? başlıklı makalemizde iran, Kubad ve Nuşirevan hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu HTML etiket ve tanımlayıcılarını kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

%d blogcu bunu beğendi:
Kişisel web sitesi Kişisel web sitesi
daha